Teklifler hangi sırayla değerlendirilir, eleme nasıl yazılır?

Üç kuralı oturtursanız kararlarınızın dönme oranı ciddi düşer, çünkü bu aşamadaki iddiaların kabul oranı %17,6-26 bandındadır ve dönenlerin çoğu gerekçe hatasıdır.

1) Sıra: şekil → yeterlik → fiyat (Kanun m.36, m.37, m.40). Teklifler önce şekil unsurları (teklif mektubu, geçici teminat), sonra yeterlik kriterleri, en son fiyat yönünden değerlendirilir; önceki aşamada elenen teklif için sonraki aşama değerlendirmesi yapılmaz. Kurul da eleme gerekçelerini bu sıraya göre denetler (2026/UH.I-1011, 2026/UH.I-1430 sayılı kararlar).

2) Gerekçe: somut + dokümana/mevzuata bağlı (Kanun m.5, m.10, m.37, m.40). Eleme gerekçesi somut olmalı ve dokümanda ya da mevzuatta karşılığı bulunan bir eksikliğe dayanmalıdır; dokümanda öngörülmeyen koşula dayanan eleme hukuka aykırıdır. Kurul denetimi hüküm bazındadır: dayanak hükümde o eksikliğe bağlanmış bir yaptırım yoksa eleme döner (2026/UH.I-1430, 2026/UH.I-1733, 2026/UH.I-138; bu meselenin kabul oranı %28). Merkezi ayrım da şudur: teklifin esasını değiştirmeyen eksiklik elemeyi değil tamamlatmayı gerektirir; ölçüt, eksiklik giderildiğinde yeterlik durumunun değişip değişmediğidir (Kanun m.37; KİGT m.16.6).

3) Çoklu gerekçe: her biri ayrı ayakta durmalı. Bir teklif birden çok gerekçeyle elenmişse her gerekçe ayrı denetlenir; birinin hukuka aykırı bulunması, diğer geçerli gerekçe nedeniyle teklifin dönmesini sağlamaz. Bunun istekli tarafındaki karşılığı: iki gerekçeyle elendiyseniz ikisine de itiraz edin, tek gerekçeyi çürütmek yetmez.

İki çerçeve ilkesi daha: (a) Kurul, değerlendirmeyi baştan sona yeniden yapmaz; incelemesi başvuru sahibinin iddialarıyla, idarenin şikayet kararındaki hususlarla ve eşit muameleyle sınırlıdır (Kanun m.56; İYBHY m.18), rakip teklifte birden çok eksiklik görüyorsanız hepsini ayrı ayrı yazın, Kurul yazılmayanı resen bulmaz. (b) Yeterlik ihale tarihi itibarıyla değerlendirilir: ihale tarihinden sonra doğan durum yeterlik sağlamaz, sonradan ortadan kalkan eksiklik teklifi geçerli kılmaz (Kanun m.10, m.30; 2020/UH.I-1609, 2024/UY.I-646). Tek istisna, durumu ihale tarihi itibarıyla tespit eden belgelerdir (ortaklık durum belgesi gibi), onların ihale tarihinden sonra düzenlenmesi gerekir.

Uygulama önerisi: komisyon kararı şablonunuzu üç sütunlu yazın, eksiklik → dayanak hüküm (doküman maddesi/mevzuat bendi) → hükmün bağladığı sonuç. "Uygun görülmemiştir" tek cümlesi hiçbir zaman yeterli değildir. Elemeden önce her eksiklik için esasa etki testini uygulayın ve tamamlatılabilir olanları eleme sepetine koymayın.