İş "personel çalıştırılmasına dayalı" sayılınca ne değişir?

Çok şey değiştiriyor, bu nitelendirme, ihalenin üç ayrı rejim düğmesini birden çevirir.

Ölçüt: dört koşul birlikte (Kanun m.62/e; KİGT m.78.1). Bir hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı sayılabilmesi için; (1) çalıştırılacak personel sayısının dokümanda belirlenmiş olması, (2) bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanılması, (3) yaklaşık maliyetin en az %70'inin, varsa ayni yemek ve yol dahil, işçilik giderinden oluşması, (4) işin niteliği gereği süreklilik arz etmesi gerekir. Dört koşul birliktedir; biri eksikse iş bu rejime girmez. Kurul, %70 hesabını yaklaşık maliyet cetvelini inceleyerek kendisi kurar (2024/UH.I-848, 2024/UH.I-849, 2025/UH.I-2375, 2026/UH.I-1470, 2026/UH.I-1472 sayılı kararlar).

Zincirleme sonuçlar: nitelendirme; sınır değer katsayısını, işçilik hesaplama modülünün zorunluluğunu ve fiyat farkı rejimini birlikte belirler. Ayrıca personel çalıştırılmasına dayalı işlerde asgari işçilik maliyeti sözleşme ve genel giderler dahil hesaplanır; dayalı olmayan işlerde ise sözleşme giderleri ayrıca hesaplanır, kararlarda damga vergisi + karar pulu + KİK payı toplamı, teklif fiyatının %1,567'si olarak geçer (oranlar dönemsel değişebilir; ihale tarihindeki oranlar esas alınır) (KİGT m.78, m.79.3; 2022/UH.II-1603, 2026/UH.I-1256).

Usul kilidi: nitelendirme dokümanda yapılır ve doküman kesinleşince veri kabul edilir; buna dayanılarak yapılan işlemler hukuka uygun sayılır. Teklifler açıldıktan sonra ileri sürülen nitelendirme itirazları süre yönünden reddedilir, bu meselenin kabul oranı %28 ile yüksektir ama kazananlar hep doküman aşamasında itiraz edenlerdir (2026/UH.I-1397, 2026/UH.I-1470).

Bir kural da dayalı olmayan işler içindir: dokümanda, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısı belirtilmişse; teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her işçilik kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerekir, ayrı satır, asgari işçilik denetimini mümkün kılar (KİGT m.78.3; 2020/UH.I-866, 2026/UH.I-1132, 2026/UH.I-1439).

Uygulama önerisi: yaklaşık maliyet cetvelinizi kalemlere ayırıp işçilik payını yüzde olarak hesaplayın ve sonucu onay belgesine yazın; sınırda kalan işlerde (%65-75 bandı) hesabın dayanağını özellikle sağlam tutun, itirazlar en çok bu banttan geliyor. Nitelendirmeye bağlı üç düğmeyi (katsayı, modül, fiyat farkı) dokümanda tutarlı kurun: %70 altı bir işte modül zorunluluğu yazmak ya da tersine dayalı işte katsayıyı yanlış gruptan seçmek, zincirleme düzeltici işlem doğurur.