Sözleşme hangi şartlarla devredilebilir, fesihte ne olur?

İki başlıkta net kurallar var.

1) Devir (4735 m.16). Sözleşme ancak zorunlu hallerde ve ihale yetkilisinin yazılı izniyle devredilebilir. İki koşul birlikte aranır: devir sebebinin zorunluluk teşkil etmesi ve devralanın ihaleye katılabilme şartlarını taşıması, bu şartlar devir tarihi itibarıyla değerlendirilir (yasaklılık, yeterlik, 10'uncu madde durumları). "Ticari tercih", "grup içi yeniden yapılanma" gibi gerekçeler kendiliğinden zorunluluk oluşturmaz; zorunluluğun belgelenmesi gerekir (2023/UY.I-717, 2024/UH.II-156, 2022/UH.II-1444 sayılı kararlar). İzinsiz devir ise en ağır sonuçları doğurur: sözleşmenin feshi ve yasaklama. Ayrıca kanuni sınırlar içinde devir alan ve devredenler bakımından belirli süreyle yeni devir kısıtları uygulanır; izni verirken bunu da tutanağa bağlayın.

2) Fesih (4735 m.20, m.22). Yüklenicinin taahhüdünü sözleşme ve doküman hükümlerine uygun yerine getirmemesi halinde idare, mevzuatta öngörülen usulü izleyerek, kural olarak ihtar ve süre verme, sürenin sonunda tespit, sözleşmeyi feshedebilir. Usul, esasın ön koşuludur: ihtarsız/süresiz fesih, işlemin kendisini sakatlar (2022/UH.I-256, 2021/UH.I-1692, 2021/UH.I-1540, 2025/UH.II-690). Feshin sonuçları üç ayrı katmandır ve birbirinden bağımsız doğar (4735 m.20-22, m.26): (a) kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir; (b) hesap kesme işlemleri yapılır (yapılan işlerin tasfiyesi); (c) koşulları varsa yüklenici hakkında yasaklama kararı verilir. Birinin gerçekleşmemesi diğerlerini etkilemez.

Görev sınırını da bilin: fesih işleminin kendisi ve kesin teminatın gelir kaydına ilişkin uyuşmazlıklar KİK'in görev alanı dışındadır, bunların mecrası yargıdır; Kurul incelemesi, feshin ihale sürecine yansıyan sonuçlarıyla (örneğin fesih sonrası yeni ihalede isteklinin durumu) sınırlıdır.

Uygulama önerisi: devir talebinde üç belge isteyin, zorunluluğu gösteren belgeler, devralanın yeterlik/katılım şartlarını taşıdığını gösteren güncel belgeler, devir sözleşmesi taslağı; izni ihale yetkilisinin yazılı onayına bağlayın. Fesih yolundaysanız dosyayı usul sırasıyla kurun: aykırılık tespiti → yazılı ihtar + süre → süre sonunda tespit tutanağı → fesih onayı → teminat/hesap/yasaklama işlemlerinin her biri için ayrı gerekçeli yazı.