Yanlış ihale usulüne kim, ne zaman itiraz edebilir?

İtiraz hakkınız var, ve durumunuz, bu iddianın en güçlü kurulduğu senaryodur.

Ehliyet. İhale usulünün yanlış seçildiğine ilişkin iddia, "istekli olabilecek" sıfatıyla ileri sürülebilir (Kanun m.53-55; İYBHY m.6, m.14). Teklif vermiş olmanız gerekmez; işi yapabilecek nitelikte olmanız (faaliyet alanı uygunluğu) ehliyet için yeterlidir. İlansız pazarlıkta davet edilmemiş olmanız, itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz, tam tersine, iddianızın özü budur.

Süre. Usul iddiası, ilan veya davet üzerine öğrenilen bir husustur; ilan yapılan usullerde süre ilan tarihinden işler. Sizin durumunuz gibi ilan yapılmayan usullerde ise sürenin başlangıcı, iddia sahibinin durumu öğrendiği tarihe göre belirlenir (2021/UH.I-347, 2019/UH.II-373, 2021/UH.II-2223 sayılı kararlar). Öğrenme tarihinizi belgeleyebilmeniz (sonuç ilanı, EKAP kaydı, yazışma) süre tartışmasında belirleyici olur. Ters senaryoyu da bilin: teklif verdikten sonra usule itiraz etmek çoğu halde süre yönünden reddedilir, davet edilip teklif veren istekli, usulü baştan kabul etmiş sayılır.

İddianın kurulması. "Bu iş açık ihaleyle yapılmalıydı" genel cümlesi yetersizdir; dayanılan bendin hangi unsurunun gerçekleşmediği gösterilmelidir. Dilekçenizde üç şeyi somutlaştırın: (1) idarenin dayandığı 21'inci madde bendi (onay belgesinden/sonuç ilanından tespit edin); (2) o bendin koşulunun neden oluşmadığı, örneğin ihtiyacın süreklilik arz ettiği, olayın öngörülebilir olduğu, gecikmenin idarenin planlamasından doğduğu; (3) kendi ehliyetiniz, işi yapabilecek nitelikte olduğunuzu gösteren sicil/faaliyet bilgisi. Davet edilen isteklilerin seçimi de ayrı bir itiraz konusudur: rekabeti sağlamayan, hep aynı firmalara giden davet uygulaması Kanunun 5'inci maddesi yönünden denetlenir.

Sonuç ihtimalleri: usul aykırılığı ihalenin tamamını sakatladığından, kabul halinde sonuç genellikle düzeltici işlem değil ihalenin iptalidir, bu alandaki iptal oranı diğer alanların üzerindedir.

Uygulama önerisi: öğrendiğiniz gün itibarıyla süre işlemeye başlar; önce idareye şikayet, ret veya on günlük sessizlik halinde Kuruma itirazen şikayet adımlarını takvimleyin. Sözleşme imzalanmış olsa bile başvurunuz incelenebilir; ama zaman geçtikçe fiili sonuç alma imkanı daralır, beklemeyin.