Dokümanda yazan aşırı düşük sorgulamasından vazgeçilebilir mi?

Mümkün değil. İdari şartnamede sınır değerin altında teklif verenlerden açıklama isteneceği düzenlenmişse, idare kendi düzenlemesiyle bağlıdır; kesinleşen dokümana aykırı biçimde sorgulama yapmaktan vazgeçilemez, tersinden, dokümanda sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırılacağı yazıyorsa sorgulama yapılamaz da.

Mevzuat. 4734 sayılı Kanunun 5 ve 38'inci maddeleri; HAİUY m.59. 38'inci madde idareye iki seçenek tanır ve seçim dokümanda gösterilir: sınır değerin altındaki tekliflerin açıklama istenmeksizin reddedileceği ya da bu tekliflerden açıklama isteneceği. Hangisi yazıldıysa o uygulanır.

Kurulun istikrarlı yaklaşımı; ihale dokümanının kesinleşmesiyle birlikte hem idareyi hem istekliyi bağladığı, aşırı düşük sorgulamasının yapılıp yapılmayacağının doküman düzenlemesine göre belirleneceği yönündedir (2026/UH.I-1089 ve 2026/UH.I-1397 sayılı kararlar). Bu ilkenin sert bir sonucu daha vardır: dokümanın kendisi hukuka aykırı olsa bile, süresinde şikayet edilmemişse kesinleşir ve uygulanır. Süre kaçırıldıktan sonra "aslında sorgulama yapılmamalıydı" veya "yapılmalıydı" itirazı dinlenmez.

Uygulama önerisi: doküman hazırlarken 38'inci maddedeki tercihi bilinçli yapın ve işin niteliğine göre seçin, açıklama istemeden ret seçeneği süreci hızlandırır ama sınır değer altındaki ciddi teklifleri de kaybettirir; sorgulama seçeneği rekabeti korur ama süre ve inceleme yükü getirir. Seçtiğiniz rejimi İdari Şartnamenin ilgili maddesine açıkça yazın ve EKAP'taki seçimle metnin tutarlı olduğunu kontrol edin. İhale aşamasında rejimi değiştirme ihtiyacı doğarsa tek meşru yol zeyilname ile (ihale tarihinden önce ve süresi içinde) değişikliktir; teklifler açıldıktan sonra artık hiçbir esneklik yoktur. İstekli tarafındaysanız teklif vermeden önce bu maddeyi okuyun: sorgulamasız ret rejimi varsa sınır değerin altına inmek doğrudan elenmek demektir.