Yerli malı fiyat avantajı hangi halde uygulanmaz?

Hayır. İdari Şartnamenin 7'nci maddesinde yeterlik kriteri olarak belirlenmemiş bir belge üzerinden değerlendirme yapıp fiyat avantajını reddedemezsiniz. Yerli malı avantajı için aranacak tek şey, o avantajdan yararlanmak isteyen isteklinin yerli malı belgesini sunmasıdır.

Mevzuat. İdareler, yeterlik değerlendirmesinde istenecek belgeler ile aranacak kriterleri ihale ilanında ve İdari Şartnamede açıkça belirtmek zorundadır. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca, İdari Şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli görülen mesleki ve teknik yükümlülüklere ilişkin düzenlemeler Teknik Şartnamede yer alır.

Buradan çıkan kural nettir: İdari Şartnamenin 7'nci maddesi dışındaki maddelerinde veya Teknik Şartnamede geçen bir belgenin yeterlik kriteri olarak dikkate alınabilmesi, ancak o belgenin 7'nci maddede açıkça düzenlenmiş olmasına bağlıdır. Nitekim tip İdari Şartnamenin 7.5 düzenlemesi, 7'nci madde dışında dokümanda sayılan diğer belgelerin ve yeterlik kriterlerinin tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmayacağını açıkça söyler. 4734 sayılı Kanunun 63'üncü maddesi ve ilgili Yerli Malı Tebliği uyarınca yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmışsa, bu avantajdan yararlanmanın koşulu yerli malı belgesi sunmaktır.

Kamu İhale Kurulunun 14.01.2026 tarihli, 2026/UM.II-85 sayılı kararında bu konu incelenmiştir. İstekli, teklif ettiği "İçme Suyu Arıtma Sistemi" ve "Filtrasyon Cihazı" için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğince düzenlenen yerli malı belgelerini EKAP üzerinden İhaleye Katılım Belgesine yüklemiş; idare ise isteklinin sunduğu yetki belgeleri zinciri (imalatçıdan bayiye, bayiden istekliye verilen yetki belgeleri) üzerinden değerlendirme yaparak %15 oranındaki yerli malı fiyat avantajını uygulamamıştır.

Kurul; İdari Şartnamenin 7.4'üncü maddesinin boş bırakıldığını, dolayısıyla 7.1(f) maddesindeki yerli malı belgesi dışında yetki belgelerinin yeterlik kriteri olarak belirlenmediğini; 7.5'inci maddede ise 7'nci madde dışında dokümanda sayılan belgelerin değerlendirmede dikkate alınmayacağının düzenlendiğini tespit etmiştir. Bu itibarla; İdari Şartnamenin "Katılım ve yeterlik kriterleri" başlıklı 7'nci maddesinde yetki belgesi üzerinden değerlendirme yapılacağına dair bir düzenleme bulunmadığı, yeterlik kriteri yapılmayan hususlara ilişkin değerlendirme yapılamayacağı belirtilerek, fiyat avantajının uygulanmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmış ve düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: yerli malı avantajı tanıyacaksanız bunu ilanda ve İdari Şartnamenin 7'nci maddesinde açıkça düzenleyin; oranı (yürürlükteki mevzuata göre belirlenen oran; orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerde farklılaşabilir) ve hangi kalemler için geçerli olduğunu yazın. Değerlendirme aşamasında yalnızca 7'nci maddede saydığınız belgelere bakın; "teknik şartnamede de istemiştik" veya "yetki zinciri eksik" gerekçesiyle avantajı kesmeyin. Yetki belgesi, imalatçılık belgesi gibi hususları arayacaksanız bunları önceden 7'nci maddeye yazın, sonradan aramak düzeltici işlemle sonuçlanıyor. Yerli malı belgesinin ilgili Tebliğe uygun, geçerli ve teklif edilen ürünle eşleşiyor olduğunu kontrol edin; itiraz edeceğiniz nokta varsa bu olmalı. İstekli tarafındaysanız belgeyi doğru alana yükleyin ve marka-model eşleşmesini teklif cetvelindeki tanımla birebir tutun.