Model yılı şartı hangi durumda takdir yetkisi kapsamında sayılır?

Zorunlu olarak engellemez. Teknik özellikler en az, en çok ve değer aralıkları verilerek düzenlenmişse ve işin süresi de dikkate alındığında makul bir model yılı isteniyorsa, bu şart idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebilir. Ayrıca, şartın hangi yönüyle ve hangi gerekçeyle rekabeti engellediği ortaya konulmalıdır; soyut bir iddia yeterli değildir.

4734 sayılı Kanunun 5'inci ve 12'nci maddeleri; teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlaması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması gerektiğini öngörür. Bununla birlikte idarenin, ihtiyacını ve bu ihtiyacı karşılayacak teknik kriterleri belirleme konusunda takdir yetkisi vardır.

Model yılı şartının değerlendirilmesinde belirleyici olanlar: işin süresi (uzun süreli işlerde daha yeni araç istenmesi makuldür), teknik özelliklerin aralıklarla mı yoksa tek değerle mi tanımlandığı, piyasada bu şartı sağlayan araç sayısı ve şartın tüm araçlara ayrım gözetmeksizin mi uygulandığıdır. Aralıklı ve işin süresiyle uyumlu düzenlemeler kabul görürken, her araca tek bir yeni model yılı dayatan düzenlemeler rekabeti engelleyici bulunmaktadır.

Kamu İhale Kurulunun 11.09.2024 tarihli, 2024/UH.I-1121 sayılı kararında bu konu incelenmiştir. Kurul; araçların teknik özelliklerine ilişkin ölçütlerin en az, en çok ve değer aralıkları verilerek düzenlendiğini ve ihale konusu işin 12 ay süreli olduğunu göz önüne alarak, 2019 model ve üzeri araç istenilmesinin, mevzuatın idarelere verdiği takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebileceğini; teknik özellikleri belirleme noktasında idarenin ihtiyaçları ve Kanun hükümleri çerçevesinde takdir yetkisinin bulunduğunu; bu yönüyle Tasarruf Genelgesine aykırı bir durum olmadığını; ayrıca başvuru sahibinin istenen teknik özelliklerin hangi yönüyle ve hangi gerekçeyle rekabeti engelleyeceğini ortaya koymadığını belirterek iddiayı yerinde bulmamıştır.

Uygulama önerisi: model yılı şartını araç türüne göre ayrıştırın; özel imalat gerektiren üst yapılı araçlarla standart binek/kamyonet için aynı yılı istemeyin. Şartı işin süresiyle ilişkilendirin ve gerekçesini dosyaya yazın ("36 ay sürecek işte aracın sözleşme sonunda … yaşını aşmaması" gibi). Teknik özellikleri aralıklarla tanımlayın; tek bir değere sabitlemek marka işareti riskini doğurur. Şartı koymadan önce piyasa taraması yapıp kaç tedarikçinin sağladığını tespit edin ve dosyaya koyun. Şikayet geldiğinde, gerekçenizi bu tespitlerle savunun; itiraz eden de somut bir gerekçe göstermek zorundadır.