Araç ve ekipmanın çalışır durumda olmasını belgeletebilir miyiz?

Engellemez. İşin gerçekleştirilmesinde temel gereksinim niteliği taşıyan, araç ve ekipmanın çalışır vaziyette olduğuna, çalıştırılmalarında yasal bir engel bulunmadığına ve işin standartlara uygun yapılmasına ilişkin belgeler; işin aksamadan ve belirli bir standartta yürütülmesi amacını taşır. İhale konusu işle doğrudan ilgili ve işin niteliğiyle uyumlu olduğu sürece bu tür düzenlemeler mevzuata aykırı değildir.

4734 sayılı Kanunun 5'inci maddesindeki temel ilkeler; idareleri rekabeti sağlamakla yükümlü kılarken, aynı zamanda ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını da sorumlulukları arasında sayar. Bir düzenlemenin "katılımı daraltıcı" sayılabilmesi için, işin niteliğinin gerektirmediği bir külfet yüklemesi gerekir.

Araç ve ekipmanın çalışır durumda ve yasal olarak kullanılabilir olması, hemen her yapım/hizmet işinde asgari bir gerekliliktir; bunu belgeye bağlamak, isteklileri ayrıştıran bir üstünlük kriteri değil, işin yapılabilirliğinin güvencesidir.

Kamu İhale Kurulunun 24.09.2025 tarihli, 2025/UY.I-2080 sayılı kararında; bir bitümlü sıcak karışım asfalt kaplama ve yama yapılması işi ihalesinde bu konu incelenmiştir. Kurul; söz konusu belgelerin araç ve ekipmanın çalışır vaziyette olduklarına, çalıştırılmalarında yasal bir engel bulunmadığına ve işin standartlara uygun şekilde yapılmasına ilişkin belgelerden olduğunu; ihalenin niteliği dikkate alındığında işin gerçekleştirilmesinde temel gereksinim mahiyeti taşıdığını ve bu belgelerin, 5'inci maddedeki temel ilkeler gereğince işin aksamadan ve belirli bir standartta devam etmesinin sağlanabilmesi amacını taşıdığını belirtmiştir. Düzenlemenin ihale konusu işle doğrudan ilgili ve işin niteliğiyle uyumlu olduğu dikkate alınarak, mevzuata aykırılık taşımadığı, katılımı engelleyici ve rekabet ilkesini zedeleyici nitelik arz etmediği sonucuna varılmıştır.

Uygulama önerisi: araç ve ekipmana ilişkin şartları yazarken iki soruyu ayırın: "bu araç işin yapılması için gerekli mi?" ve "bu belgeyi teklif aşamasında mı, sözleşme aşamasında mı isteyeceğim?" Çalışır durumda olma, muayene ve ruhsat gibi hususlar işe başlama/teslim aşamasında tutanakla tespit edilebilir; teklif aşamasında taahhütname yeterlidir. Belgeyi teklif aşamasında yeterlik kriteri yapacaksanız, bunun işin niteliğinden kaynaklanan zorunluluğunu dosyada gerekçelendirin. Şartlarınızı teknik gereklilik ölçüsünde tutun; "kendi malı olma", "belirli model yılı", "demonstrasyon" gibi ek koşullar aynı gerekçeyle savunulamaz ve katılımı daraltır.