"Sözleşme kurgulanmış" iddiasını nasıl araştırmalıyız?

İddiayı belge ve kayıt üzerinden araştırın. İki temel doğrulama vardır: (1) sunulan faturanın Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı ve geçerli olup olmadığı; (2) fatura tutarıyla uyumlu bir para transferinin gerçekleşip gerçekleşmediği. Bu iki doğrulama sağlanıyorsa, işin gerçek olmadığı iddiası dayanaksız kalır.

Hizmet/Yapım/Mal Alımı Uygulama Yönetmeliklerinin ilgili maddeleri uyarınca, iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan kişi ve kuruluşlara yapılan işlerde deneyim; sözleşme ve buna ilişkin faturalarla tevsik edilir. Belgelerin gerçekliği konusunda somut bir şüphe doğduğunda, idare veya Kurum araştırma yapar; bu, hem isteklinin hem de sürecin korunması içindir.

Uygulamada en güçlü iki doğrulama aracı şunlardır: faturanın vergi sisteminde kayıtlı, iptal/itiraz durumu bulunmayan geçerli bir fatura olduğunun ilgili idareden teyidi ve taraflar arasındaki ödeme akışının banka kayıtlarıyla desteklenmesi. "Hayatın olağan akışına aykırı" gibi soyut değerlendirmeler tek başına yeterli değildir.

Kamu İhale Kurulunun 03.07.2026 tarihli, 2026/UM.II-1799 sayılı kararında bu konu incelenmiştir. Başvuru sahibi; sunulan sözleşmenin ihaleye katılabilmek için kurgulandığını, tarafların ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin faaliyet alanlarının bulunmadığını ileri sürmüştür. Kurul; söz konusu faturanın sisteme kayıtlı olup olmadığını Gelir İdaresi Başkanlığından sormuş ve Başkanlıkça faturaya ilişkin herhangi bir iptal/itiraz durumu bulunmadığı ve geçerli bir fatura olduğunun bildirildiğini tespit etmiştir. Kurul ayrıca fatura tutarıyla uyumlu bir para transferinin yapıldığını belirleyerek; sözleşme ve faturanın sunulduğu, faturanın vergi sisteminde kayıtlı gerçek bir fatura olduğu anlaşıldığından iddiayı yerinde bulmamıştır.

Uygulama önerisi: gerçeğe aykırılık iddialarını somutluk testinden geçirin: hangi belge, hangi tutar, hangi tarih? Somutsa araştırın: faturayı vergi dairesi/GİB üzerinden teyit ettirin, isteklinin banka dekontlarını/hesap hareketlerini isteyin, sözleşme taraflarının faaliyet alanlarını sicil kayıtlarından kontrol edin ve gerekiyorsa SGK kayıtlarıyla işin fiilen yapıldığını doğrulayın. Sonucu tutanağa yazın; olumlu çıkarsa iddiayı gerekçeli reddedin, olumsuz çıkarsa 10/4-(j) ve 17'nci madde çerçevesinde işlem yapıp suç duyurusunda bulunun. Soyut şüpheyle teklif elemeyin; ancak somut şüpheyi de araştırmadan geçiştirmeyin, her iki hata da kararınızı savunulamaz kılar.