Malın türünü daraltmak takdir yetkisi kapsamında mı?

Daraltma, teknik gerekçesi ortaya konulduğu sürece idarenin ihtiyacını tespit etme ve tanımlama takdir yetkisi kapsamındadır. Belirleyici olan, tercihin keyfi değil, teknik analize dayalı olmasıdır.

4734 sayılı Kanunun 12'nci maddesi uyarınca teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur. Bununla birlikte, idarenin neye ihtiyaç duyduğunu belirleme yetkisi de mevcuttur; bu yetki, ihtiyacın objektif olarak gerekçelendirilmesi koşuluyla kullanılır.

Bir ürün türünün tercih edilmesi, teknik performans, kullanım koşulları ve iklim şartlarıyla açıklanabiliyorsa hukuka uygundur. Buna karşılık, tercihin belirli bir tedarikçiyi işaret etmesi veya gerekçesiz kalması halinde rekabet ilkesi devreye girer.

Kamu İhale Kurulunun 10.12.2025 tarihli, 2025/UM.II-2663 sayılı kararında; karla ve buzla mücadelede kullanılacak tuz alımı ihalesinde bu konu incelenmiştir. Başvuru sahibi, dokümandaki "göl tuzu" ibaresinin deniz tuzu ve eşdeğer nitelikteki ürünleri dışladığını ileri sürmüştür. Kurul; idarece yapılan teknik analizlerde, ilin iklim koşulları ve uygulama alanları dikkate alınarak göl tuzunun tane yapısı, çözünme hızı, nem oranı ve stok dayanımı açısından uygun olduğu, depolama ve uygulama esnasında topaklanma riskinin düşük olduğu, karla mücadele ekipmanlarında daha etkin ve verimli sonuç verdiği; ayrıca paketlenmesi, stoklanması, taşınması, görsel ve fonksiyonel özellikleri açısından diğer tuzlara göre daha etkili ve verimli bulunduğu tespitlerine yer vermiştir. Bu çerçevede, alımın göl tuzu olarak belirlenmesi yönündeki idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve idarenin ihtiyacını tespit etme ve tanımlamadaki takdir yetkisini mevzuat çerçevesinde kullandığı sonucuna varılmıştır.

Uygulama önerisi: ürün türünü daraltıyorsanız, kararınızın arkasına yazılı bir teknik gerekçe koyun: hangi özellik (tane yapısı, nem, çözünme, dayanım, güvenlik sınıfı vb.), hangi kullanım koşulu ve hangi ölçüm/deneyime dayanıyor? Mümkünse teknik birimin raporu veya bir uzman görüşüyle destekleyin ve dosyada saklayın. Daraltmanın piyasadaki tedarikçi sayısını nasıl etkilediğini de araştırıp not edin; birkaç firmaya inen bir daraltmayı yeniden değerlendirin. Şikayet geldiğinde cevabınızı bu gerekçe üzerine kurun. Öte yandan, tercihinizi marka/model üzerinden değil, teknik özellik ve performans üzerinden ifade edin; "göl tuzu" gibi bir tür adı kullanıyorsanız, o türün ayırt edici teknik özelliklerini de şartnamede gösterin.