Nakliye girdileri için aşırı düşük açıklaması nasıl istenir?

Sıra şudur: (1) nakliye girdilerini her bir iş kalemi bünyesinde ayrıştırın; (2) ayrıştırılmış analiz tablosunu esas alarak, Tebliğe göre açıklama istenmeyecek analiz girdilerini belirleyin; (3) aynı girdi birden fazla paçal/özel iş kalemi analizinde yer alıyorsa oranını her analiz için ayrı ayrı değerlendirip, herhangi bir analizdeki oranı %3'ün üstünde olan girdi için açıklama isteyin; (4) açıklama isterken formül, katsayı ve mesafe bilgilerine yer verin.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yapım işlerinde aşırı düşük tekliflere ilişkin 45'inci maddesi, özellikle 45.1.2.2'nci maddesi; hangi analiz girdileri için açıklama isteneceğini belirler. Kural, girdinin analiz içindeki oranına dayanır: belirli bir oranın (uygulamada %3) altında kalan girdiler için açıklama istenmez. Aynı girdi birden çok analizde yer alıyorsa, her analizdeki oranı ayrı ayrı hesaplanır ve herhangi birinde eşiği aşması açıklama istenmesi için yeterlidir.

Nakliye girdileri bu hesapta ayrı bir özen gerektirir: nakliye, çoğu zaman iş kalemi analizinin içinde gömülü olarak yer alır. Bu nedenle önce ayrıştırılması, sonra oran hesabına dahil edilmesi gerekir. Ayrıca nakliye maliyeti formül, katsayı ve mesafeye bağlı olduğundan, açıklama isteme yazısında bu bilgiler verilmezse istekli sağlıklı bir hesap yapamaz.

Kamu İhale Kurulunun 06.08.2026 tarihli, 2026/UY.I-2098 sayılı kararında; içme suyu ve kanalizasyon hattı yapım işi ihalesinde bu konu ele alınmıştır. Kurul; (a) nakliye girdilerinin hangisi için açıklama istenilip istenilmeyeceğine ilişkin Tebliğdeki yöntemin doğru uygulanabilmesi için nakliye girdilerinin her bir iş kalemi bünyesinde ayrıştırılması gerektiğini; (b) ayrıştırılmış analiz tablosu baz alınarak 45.1.2.2'nci maddeye göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesini; (c) ayrıştırılmış nakliye girdileri üzerinden, aynı girdinin birden fazla paçal/özel iş kalemi analizinde yer alması halinde oranının her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3'ün üstünde olan girdi için açıklama istenilmesini; (ç) söz konusu nakliye girdilerinden açıklama istenirken formül, katsayı ve mesafe bilgilerine yer verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Uygulama önerisi: aşırı düşük sorgulama yazısını hazırlamadan önce, yaklaşık maliyet analizlerini nakliye girdileri ayrıştırılmış halde yeniden düzenleyin ve bu tabloyu ihale işlem dosyasına koyun. Oran hesabını analiz bazında yapın; tek bir toplam oran üzerinden karar vermeyin. Yazınıza; hangi nakliye girdisi, hangi formül (K katsayısı, birim mesafe), hangi mesafe bilgisiyle açıklanacak, açıkça yazın, mesafe bilgisi verilmeden istenen bir nakliye açıklaması sonradan iptal ediliyor. Malzeme ocağı, döküm sahası ve şantiye arasındaki mesafeleri dokümanda gösterin. Bu titizlik, hem açıklamaların karşılaştırılabilir olmasını hem de değerlendirmenizin savunulabilirliğini sağlar.