Şef kadrosundan müfettişliğe naklen atama yapılabilir mi?

Müfettişlik kariyer bir meslektir: bu unvana ancak giriş sınavıyla girilir ve yeterlik sınavından sonra atama yapılır. İdari bir görev olan şef kadrosundan naklen müfettiş kadrosuna atama hukuken mümkün değildir; bu kadro üzerinden yapılan ödemeler kamu zararı sayılır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili teftiş kurulu yönetmelikleri çerçevesinde müfettişlik; özel yarışma sınavı sonucunda müfettiş yardımcısı olarak mesleğe alınma, belirli bir süre yetiştirilme ve yeterlik sınavında başarılı olma koşullarına bağlanmış bir kariyer meslektir. Bu kariyer basamaklarını tamamlamamış bir personelin, idari bir kadrodan naklen bu unvana atanması mümkün değildir.

5018 sayılı Kanunun 71'inci maddesi uyarınca; mevzuata aykırı bir atama işlemi sonucunda o kadro üzerinden yapılan ödemeler kamu zararı oluşturur. Sorumluluk yalnızca ödemeyi yapanlarla sınırlı kalmaz.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 18.05.2022 tarihli, 25134 sayılı kararında bu konu ele alınmıştır. Temyize konu daire kararında; ilgilinin açıktan öğretmen olarak atandığı, çeşitli naklen atamalarla belediye memur kadrosuna geçtiği, görevde yükselme sınavıyla şef kadrosuna atandığı ve ardından naklen müfettiş kadrosuna atandığı tespit edilmiştir. Daire; ilgilinin kariyer bir meslek olan müfettişliğe sınavla girebileceği ve yeterlik sınavından sonra müfettişliğe atanabileceği sonucuna vararak, müfettişlik unvanına sahip olmayan kişinin idari görev olan şef kadrosundan naklen müfettiş kadrosuna atanmasının hukuken mümkün olmadığına hükmetmiştir. Kamu zararının tazmininde; harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte, müfettiş kadrosuna atamayı arz eden insan kaynakları daire başkanı, uygun görüşle arz eden genel sekreter yardımcısı ve olur veren genel sekreterin müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmedilmiştir. Dilekçilerin, ilgilinin görevi fiilen ve sorumluluklarını yerine getirerek yürüttüğü yönündeki itirazları sonucu değiştirmemiştir.

Uygulama önerisi: atama işlemlerinde önce kadronun niteliğini belirleyin: kariyer meslek (müfettiş, uzman, denetçi, avukat gibi giriş sınavı ve yeterlik gerektirenler) mi, yoksa görevde yükselme/unvan değişikliği kapsamındaki idari kadro mu? Kariyer kadrolarda naklen atama, ancak kişinin aynı unvanı başka bir kurumda kazanılmış hakla taşıması halinde düşünülebilir. Atama teklif ve olur yazılarında dayanak mevzuatı ve kişinin hangi şartı nasıl taşıdığını açıkça yazın; "uygun görüşle arz ederim" imzası, sonradan sorumluluk doğuruyor. İnsan kaynakları birimine, kadro bazlı bir şartlar tablosu hazırlatın ve her atamada bu tabloyu doldurup dosyaya koyun. Tereddüt halinde İçişleri Bakanlığından görüş isteyin ve cevabı bekleyin; "fiilen görevi yapıyor" savunması, atamanın hukuka aykırılığını gidermiyor.