Esnaf siciline kayıtlı bir işletme ihaleye katılabilir mi?

İtiraz yerinde değildir. Kamu ihale mevzuatında, ihale konusu faaliyetin ticari işletme mi yoksa esnaf işletmesi bünyesinde mi yürütüldüğü bakımından bir ayrım gözetilmemiştir. Aranan; isteklinin ihale konusu alanda faaliyet gösteriyor olmasıdır.

İlgili Uygulama Yönetmeliklerinde, isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işle ilgili faaliyet alanında bulunmasının arandığı ve bu durumun ilgili sicil kaydıyla (ticaret sicili veya esnaf ve sanatkar sicili) tevsik edileceği düzenlenmiştir. Esnaf-tacir ayrımı ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve vergi mevzuatı bakımından anlam taşır; bu ayrım, hangi ticari ve vergisel hükümlerin uygulanacağını belirler, ihaleye katılım ehliyetini değil. Ayrıca bir işletmenin hangi sicile kaydedileceğine ilişkin sorumluluk sicil müdürlüklerine aittir; ihale komisyonu bu tespiti yeniden yapacak makam değildir.

Kamu İhale Kurulunun 22.04.2025 tarihli, 2025/UH.I-979 sayılı kararında; bir şoförsüz araç kiralama ihalesinde bu konu incelenmiştir. Kurul; ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu araç kiralama hizmeti alanında faaliyetinin bulunduğunu tespit etmiş; kamu ihale mevzuatında ihale konusu faaliyetin ticari işletme veya esnaf işletmesi bünyesinde yürütülmesi bakımından bir ayrım gözetilmediğini; başvuru sahibinin dayandığı esnaf ile tacir ayrımına ilişkin mevzuat düzenlemelerinin, ticaret ve vergi mevzuatı kapsamında uygulanacak hükümlerin belirlenmesine yönelik sonuçlar doğurduğunu; işletmelerin ilgili sicile kayıt işlemlerine yönelik sorumluluğun sicil müdürlüklerine ait olduğunu belirterek iddiayı yerinde görmemiştir. Kararda ayrıca, başvuru sahibinin bu hususlarda genel hükümler çerçevesinde yetkili makamlara başvurabileceği de ifade edilmiştir.

Uygulama önerisi: faaliyet alanı incelemesini sicil türü üzerinden değil, sicil kaydındaki faaliyet konusu üzerinden yapın. İsteklinin sunduğu esnaf ve sanatkar sicil kaydı veya ticaret sicil kaydında, ihale konusu işin faaliyet konuları arasında yer alıp almadığına bakın ve tutanağa bu tespiti yazın. "Bu işi ancak tacir yapabilir" tarzı iddialara karşı cevabınız, mevzuatta böyle bir ayrım bulunmadığı olmalıdır. Bir işletmenin yanlış sicile kayıtlı olduğu düşünülüyorsa, bu sicil müdürlüğünün ve ilgili idarenin konusudur; başvurana bu yolu gösterin, kendiniz sicil kaydını yok saymayın. İdari Şartnamede faaliyet alanı şartını yazarken sicil türü belirtmeyin; "ihale konusu iş veya benzer işle ilgili faaliyette bulunduğunu gösteren belge" ifadesi hem doğru hem de katılımı daraltmayan bir düzenlemedir.