Teklif aşamasında araçların demonstrasyonunu isteyebilir miyiz?

Doğru değil. Sözleşmenin uygulanması aşamasında gözetilecek kriterlerin teklif aşamasında yeterlik kriteri olarak aranması, fiilen isteklilerin araçlara teklif verirken sahip olmasını veya kiralamasını zorunlu kılar; bu da katılımı daraltır ve teklif verilmesini engeller.

İlgili Uygulama Yönetmeliklerinde, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler bakımından benimsenen esas şudur: isteklilerden, ihale konusu işte kullanılacak araç ve ekipmanın kendi malı olması şartı kural olarak aranmaz; taahhütname yeterli görülür. Bu düzenlemenin amacı, kararda da vurgulandığı gibi, henüz teklif sunma aşamasında istekliyi külfete sokmamak, eşit şartlarda yarışma ortamı oluşturmak ve ihaleye katılımı artırarak rekabeti sağlamaktır. Araçların teknik şartnameye uygunluğu, sözleşmenin uygulanması aşamasında, teslim ve muayene-kabul süreçlerinde denetlenir.

Kamu İhale Kurulunun 30.04.2025 tarihli, 2025/UH.II-1050 sayılı kararında; bir ilçe belediyesinin çöp toplama, nakil ve kent temizliği araç kiralama işi ihalesinde bu konu incelenmiştir. Kurul; ihale konusu işte 16 farklı tipte araç çalıştırılacağını; Teknik Şartnamede istenen şartların sağlanıp sağlanmadığına ilişkin demonstrasyon düzenlemelerinin, teklif verme aşamasında araçların isteklilerin kendi malı olması veya isteklilerin araçları kiralaması şartını getirmesi sonucunu doğuracağını; sözleşmenin uygulanması aşamasında gözetilmesi gereken kriterlerin henüz teklif aşamasında yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin mevzuatın amacıyla bağdaşmadığını, bunun ihaleye katılımı daraltabileceğini ve teklif verilmesine engel olabileceğini belirterek, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varmıştır.

Uygulama önerisi: araç ve ekipman uygunluğunu sözleşme aşamasına taşıyın. Teknik Şartnameye, araçların işe başlamadan önce kontrol teşkilatına teslim edileceğini ve teknik şartname uygunluğunun tutanakla tespit edileceğini yazın; uygun olmayan aracın kabul edilmeyeceğini ve değiştirileceğini düzenleyin. Yaptırımı da buraya bağlayın (gecikme cezası, aracın hakedişten düşülmesi). Teklif aşamasında yalnızca taahhütname isteyin. Demonstrasyon gerçekten kaçınılmazsa, bazı mal alımlarında olabilir, bunun hangi ürün için, hangi ölçütle, ne kadar sürede yapılacağını dokümanda ayrıntısıyla düzenleyin ve numune/örnek cihaz üzerinden yürütün; 16 tipte aracın fiziken hazır edilmesini istemek bundan çok farklı bir külfettir. Dokümanı yazarken kendinize sorun: "bu şartı sağlamak için istekli teklif vermeden önce para harcamak zorunda mı?" Cevap evetse şart muhtemelen fazladır.