Araç muayenesi geciktiği için ödenen fazla ücret kamu zararı mı?

Gecikme kaçınılmaz bir nedenden kaynaklanmış ve görevlilere kasıt, kusur veya ihmal atfedilemiyorsa, ödenen fazla tutar kamu zararı sayılmayabilir. Sayıştay kararında, araçların yasal süresi içinde muayene istasyonuna götürüldüğü ancak tespit edilen arıza ve eksikliklerin giderilmesinin zaman aldığı savunması kabul edilmiş ve ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir. Karar oy çokluğuyla alınmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun "Araçların muayenesi" başlıklı 34'üncü maddesinde; trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup uymadığının belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edileceği ve muayenelerin yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. "Muayeneye yetkili kuruluşlar" başlıklı 35'inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücretinin %5 fazlasıyla tahsil edileceği, ay kesirlerinin tam ay olarak hesap edileceği düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71'inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmıştır. Yani bir ödemenin fazla yapılmış olması tek başına yetmez; sorumluluğun kurulabilmesi için kasıt, kusur veya ihmal unsurunun bulunması gerekir.

Sayıştay 3. Dairesinin 01.02.2022 tarihli, 394 sayılı kararında (21 sayılı ilamın 4'üncü maddesi); bir belediyede araç muayenelerinin süresinde yaptırılmaması nedeniyle ödenen fazla tutarların kamu zararı olup olmadığı incelenmiştir. Sorumluların savunmalarında, belediyeye ait araçların yasal süresi içinde muayene istasyonlarına götürüldüğü, ancak araçlarda belirlenen arıza ve eksikliklerin giderilmesi için gereken zamanın uzadığı, bu nedenle muayene sürelerinde gecikmeler yaşandığı ifade edilmiştir. Daire; bu gecikmeler yönünden, araçların periyodik bakımlarından sorumlu kamu görevlilerine 5018 sayılı Kanunun 71'inci maddesindeki kamu zararı tanımından hareketle herhangi bir kasıt, kusur ya da ihmal atfedilemeyeceğini belirterek, yapılan ödemeler için ilişilecek husus bulunmadığına ve sorgu üzerine gerçekleşen yersiz tahsilatın ilgilisine iadesine karar vermiştir. Karşı oy kullanan üyeler ise; gecikme cezalarının mevzuata göre gecikilen her ay için muayene ücretinin %5'i kadar tahsil edilmesi gerektiğini, ödeme evrakları ve kamu zararı tablosunda bu hesabın uyumlu olmadığını gerekçe göstermiştir.

Uygulama önerisi: araç muayene takibini kişiye değil sisteme bağlayın, araç envanterinize muayene bitiş tarihi kolonu ekleyip en az 60 gün önceden uyarı verecek bir takip listesi tutun. Periyodik bakımları muayene tarihinden önce planlayın; muayenede çıkan eksikliklerin giderilmesi zaman alacağı için, aracı son güne bırakmak gecikmenin başlıca sebebidir. Gecikme yaşandıysa nedenini belgeleyin: muayeneye ilk götürüldüğü tarihi gösteren belge, tespit edilen arıza listesi, servis/atölye kaydı, yedek parça temin süresi. Savunmanızın dayanağı bu belgeler olacaktır; "unutulmuş" denen bir gecikmede kusur savunması ayakta durmaz. Ödenen fazla tutarı da doğru hesaplayın: ceza, gecikilen her ay için muayene ücretinin %5'idir ve ay kesirleri tam ay sayılır, kamu zararı tablosundaki hesabı bu kurala göre kontrol edin. Aracın fiilen kullanılmadığı dönemler varsa (hurdaya ayrılma, uzun süreli arıza, tahsis dışı) bunu da kayıtla gösterin.