Önceki ihalede yaptığımız uygulama bizi bu ihalede bağlar mı?

Bağlamaz. Her ihale birbirinden bağımsız ve kendi içinde bir bütündür; daha önceki bir ihalede yapılan işlemler, sonraki bir ihale için bağlayıcılık teşkil etmez. Bununla birlikte bu, dokümanı gerekçesiz değiştirebileceğiniz anlamına gelmez, yeni düzenlemenin işin niteliğiyle ve temel ilkelerle uyumlu olması gerekir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "Temel ilkeler" başlıklı 5'inci maddesinde; idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları hükme bağlanmıştır. Bu ilkeler her ihalede ayrı ayrı gözetilir; bir ihalede yapılan tercih, sonraki ihaleler için kazanılmış hak veya emsal oluşturmaz.

Kamu İhale Kurulunun 29.03.2023 tarihli, 2023/UM.I-553 sayılı kararında; bir su ve kanalizasyon idaresinin arıtma tesislerinde kullanılacak kimyasal madde alımı ihalesinde bu konu incelenmiştir. Kurul; idarelerin 5'inci maddedeki ilkeleri sağlamakla görevli olduğunu kabul etmekle birlikte, her ihalenin kendine özgü şartlar içinde değerlendirilmesi gerektiğini, ihale konusu işin içeriğinin, büyüklüğünün ve benzeri diğer niteliklerinin değişebileceğini, dolayısıyla her ihalenin birbirinden bağımsız ve kendi içinde bir bütün olduğunu; bu nedenle daha önceki ihalelerde gerçekleştirilen işlemlerin başka bir ihale için bağlayıcılık teşkil etmeyeceğini belirterek, bu yöndeki iddiayı yerinde görmemiştir.

Uygulama önerisi: dokümanı hazırlarken ihtiyacınızı o yılın koşullarına göre yeniden tanımlayın; "geçen yılki şartnameyi kopyaladık" yaklaşımı hem eski hataları taşır hem de değişen ihtiyacı karşılamaz. Bir yeterlik kriterini eklerken veya kaldırırken gerekçesini yazılı hale getirin ve ihale işlem dosyasında saklayın; itiraz geldiğinde savunmanız bu gerekçe olacaktır. "Önceki ihalede böyle yapmıştık" argümanına karşı cevabınız, bu ihalenin kendi gerekçesi olmalıdır; "geçen sefer de böyleydi" demek de aynı ölçüde zayıf bir savunmadır. Aynı işi tekrarlayan ihalelerde önceki dönemin uygulama sonuçlarını (yaşanan aksaklıklar, gelen teklif sayısı, sözleşme sorunları) değerlendirip dokümana yansıtın; değişikliğin dayanağı bu değerlendirme olsun. Değişikliği ilan ve dokümanda açıkça gösterin ki istekliler tekliflerini buna göre hazırlasın.