Biletsiz eğlence yerlerinde vergi nasıl belirlenir ve ne zaman ödenir?

Bu yerlerde vergi, çalışılan her gün için ve belediye meclisince takdir edilecek günlük maktu tutar üzerinden alınır. Kahvehane, kıraathane, çayhane ve çay ocakları ise belirli şartlarla istisna kapsamındadır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun eğlence vergisine ilişkin maddelerinde şu düzen kurulmuştur:

- Konu: Kanunun ilgili maddesinde belirtilen ve belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yer alan eğlence işletmelerinin faaliyetleri vergiye tabidir.
- Mükellef: eğlence yerlerini işleten gerçek veya tüzel kişilerdir.
- İstisna: bira ve alkollü içki içilmeyen, satılmayan ve ruhsatnamelerinde kahvehane, kıraathane, çayhane ve çay ocakları olduğu belirtilen yerlerden vergi alınmaz. Bu istisnanın her üç şartı birlikte aranır; alkollü içki satılan bir yer, adı ne olursa olsun istisnadan yararlanamaz.
- Matrah ve nispet: biletle girilmesi zorunlu olmayan bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare, dansing, bilardo ve masa futbolu salonları gibi eğlence yerlerinde vergi; işin mahiyetine göre çalışılan her gün için belediye meclislerince takdir edilecek miktar üzerinden alınır. Kanun bu miktar için alt ve üst sınır belirlemiştir.
- Ödeme zamanı: biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerindeki her aya ait vergi, o ayı takip eden ayın 20'nci günü akşamına kadar ilgili belediyeye yatırılır.

Buradan iki pratik sonuç çıkar: belediye meclisinin her yıl tarife belirlemesi gerekir; tarife belirlenmediği yıllarda tahakkuk sorunları doğar. Ve tahsilat, yıllık değil aylık bir düzen içinde izlenmelidir.

Sayıştay 5. Dairesinin 25.10.2022 tarihli, 564 sayılı kararında; bir belediyede eğlence vergisine tabi işyerlerinin vergiyi süresinde ödememesi ve idarece gerekli takip yapılmayarak alacakların zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği konusu incelenmiştir. Kararda; belediye meclisinin bazı yıllar için günlük tutarları belirlediği, ancak bazı yıllarda belirleme yapılmadığı tespit edilmiş; tahsil edilen kısımlar için ilişilecek husus kalmadığına, kalan tutarın ise mali hizmetler müdürü/muhasebe yetkilisi, gelir sorumlusu gerçekleştirme görevlileri ve üst yöneticilere müştereken ve müteselsilen, işleyecek faiziyle ödettirilmesine karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: eğlence vergisi tarifesini her yıl meclis kararıyla ve Kanundaki alt-üst sınırlar içinde belirleyin; belirleme yapılmayan yıl, tahsilatı fiilen imkansızlaştırıyor. Tarifeyi işletme türüne göre ayrıntılandırın (gazino, bar, diskotek, bilardo salonu, oyun salonu vb.). İstisnadan yararlandırdığınız yerlerde üç şartın da (alkollü içki içilmemesi, satılmaması, ruhsatta kahvehane/kıraathane/çayhane/çay ocağı yazması) sağlandığını yoklamayla tespit edin. Tahakkukları aylık oluşturun ve ödeme süresini (takip eden ayın 20'si) sistemde takip edin. Ödenmeyen tutarlar için 6183 sayılı Kanuna göre takip başlatın; zamanaşımı, bu vergide en sık karşılaşılan kayıp sebebidir.