Su ve kanalizasyon idaresi memuruna ikramiye ödenebilir mi?

Ödenemez. Söz konusu hüküm 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kaldırılmıştır. Anayasa Mahkemesinin bu kaldırma düzenlemesini iptal etmiş olması, yürürlükten kalkan hükmü kendiliğinden geri getirmez; kanun koyucu tarafından yeni bir düzenleme yapılmadığı sürece ödemenin kanuni dayanağı bulunmaz.

Mali haklarda temel ilke, kanuniliktir: bir ödeme, ancak kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılabilir. Dayanak hüküm yürürlükten kalkmışsa ödeme de sona erer.

Burada teknik bir hukuki nokta vardır: Anayasa Mahkemesinin bir iptal kararı, iptal edilen düzenlemeyi yürürlükten kaldırır; ancak o düzenleme ile daha önce yürürlükten kaldırılmış olan eski hükmü yeniden yürürlüğe koymaz. Bu nedenle, kaldırma işlemini yapan düzenlemenin iptal edilmiş olması, eski ödeme yetkisini geri getirmez. Boşluğun doldurulması için kanun koyucunun yeni bir düzenleme yapması gerekir.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 10.01.2017 tarihli kararında; bir su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünde görevli memur personele, mevzuatta yeri olmamasına rağmen ikramiye ödemesinde bulunulması suretiyle oluşan kamu zararına ilişkin tazmin hükmü incelenmiştir. Sorumlular; 5216 sayılı Kanunun ve 2560 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine dayanarak ödemenin mümkün olduğunu savunmuşlardır.

Kurul; savunmaya esas alınan ikramiyelerin miktar ve zamanını belirlemeye ilişkin hükmün 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kaldırıldığını; 666 sayılı KHK ile yapılan bu kaldırma düzenlemesinin ise Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarihli kararıyla iptal edildiğini; ancak bu hususta kanun koyucu tarafından yapılan yeni bir düzenleme bulunmadığından, sorumluların savunmalarına esas teşkil eden mütalaanın hukuken geçerliliğinin bulunmadığını belirterek, temyiz talebinin reddi ile tazmin hükmünün tasdikine oybirliğiyle karar vermiştir.

Uygulama önerisi: personele yapılacak her ödeme için yürürlükteki kanuni dayanağı yazılı olarak tespit edin; kuruluş kanunundaki eski hükümlere dayanmadan önce hükmün halen yürürlükte olup olmadığını kontrol edin. Anayasa Mahkemesi iptal kararlarını yorumlarken, kararın neyi iptal ettiğini ve sonucunun ne olduğunu dikkatle değerlendirin; iptal her zaman eski düzenlemeyi geri getirmez. Tereddüt halinde yetkili bakanlıktan görüş alın ve görüşün tarihini/dayanağını dosyada saklayın; ancak görüşün de yürürlükteki mevzuata dayanması gerektiğini unutmayın. Yönetim kurulu veya meclis kararı, kanuni dayanağın yerini tutmaz. Dayanağı tartışmalı ödemeleri başlatmadan önce durdurmak, sonradan tahsil etmekten her zaman kolaydır.