Eğlence vergisinde mükellefiyet ne zaman başlar?

Belirleyici olan fiilen faaliyete geçilen tarihtir. Mükellef bildirimde bulunmasa bile işyerinin açılması mükellefiyetin başlaması için yeterlidir; "işyeri açmak" ise belli bir yerde bilfiil faaliyete geçmek demektir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Kanunun şümulü" başlıklı 1'inci maddesinde; Kanun hükümlerinin, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı belirtilmiştir. Yani belediye vergilerinde de VUK hükümleri geçerlidir.

Aynı Kanunun "İşe başlamayı bildirme" başlıklı 153'üncü maddesinde; vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı, serbest meslek erbabı, kurumlar vergisi mükellefleri ile şirket ortaklarından işe başlayanların keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecbur oldukları düzenlenmiştir.

"Tüccarlarda işe başlamanın belirtileri" başlıklı 154'üncü maddesinde ise; tüccarlar için şu hallerden herhangi birinin "işe başlama"yı göstereceği belirtilmiştir: bir işyeri açmak, işyeri açmaktan maksat, belli bir yerde bilfiil ticari veya sınai faaliyete geçmek demektir; bir yerin ne maksatla olursa olsun sadece tutulmuş olması veya içinde tertibat ve tesisat yapılmakta bulunması işyerinin açıldığını göstermez,; işyeri açılmamış olsa bile ticaret siciline veya mesleki bir teşekküle kaydolunmak; basit usulde vergilendirilenler için işle bilfiil uğraşmaya başlamak.

Buradan iki sonuç çıkar: mükellefin bildirim yapmaması mükellefiyeti engellemez; ve mükellefiyet, ruhsat tarihinden değil fiili faaliyet başlangıcından doğar. Ruhsat tarihi bir gösterge olabilir, ancak tek başına yeterli değildir.

Sayıştay 5. Dairesinin 18.02.2021 tarihli, 453 sayılı kararında (96 sayılı ilamın 65'inci maddesi); bir belediyede eğlence vergisine tabi işyerlerinin beyanname vermediği ve verginin ödenmediği, idarenin gerekli takibi yapmayarak alacakları zamanaşımına uğrattığı iddiası incelenmiştir. Kararda yukarıdaki VUK hükümlerine yer verilerek; mükelleflerin işe başlamayı bildirim yükümlülüğü bulunduğu, bildirim yapılmasa bile işyerinin açılmasının mükellefiyetin başlangıcı için yeterli olduğu ve işyeri açmaktan maksadın bilfiil faaliyette bulunmak olduğu belirtilmiştir. Kararda ayrıca; kamu zararı hesabında mükellefiyet başlangıcı olarak işyeri açma ruhsat tarihinin dikkate alındığına, hangi idari birim tarafından hangi işlemlerin yapıldığının/yapılmadığının ortaya konulması gerektiğine ve kamu zararı hesabında gecikme zammı değil gecikme faizinin esas alınması gerektiğine işaret edilmiştir.

Uygulama önerisi: eğlence vergisi mükellefiyetini yoklama fişine dayandırın; fişte faaliyetin fiilen başladığı tarih ve tespit yöntemi yazılı olsun. Ruhsat, canlı müzik izni, içki ruhsatı ve zabıta tutanaklarını mükellefiyet tespiti için birlikte kullanın. Ruhsat biriminden gelen listeleri gelir birimine düzenli olarak aktaran bir iç prosedür kurun; denetimlerde "hangi birim ne yaptı" sorusu bu belgelerle cevaplanıyor. Tarh zamanaşımı sürelerini izleyip, süre dolmadan tarhiyat yapın ve mükellefe tebligat çıkarın. Geriye dönük hesaplarda gecikme faizi/gecikme zammı ayrımına dikkat edin; ikisinin hukuki niteliği ve oranları farklıdır.