Eşi çalışan personele aile yardımı ödenir mi?

Ödenemez. Aile yardımı ödeneğinin eş için verilebilmesi, eşin menfaat karşılığı çalışmaması ve herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almaması şartına bağlıdır. Bu şart ortadan kalktığında ödeme de sona erer; aksi halde fazla ödeme doğar.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aile yardımı ödeneğini düzenleyen maddesinde; evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verileceği; bu yardımın, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Uygulamada bu ödeme, personelin verdiği aile yardımı bildirimine dayanır. Bildirimdeki bilgilerin değişmesi halinde personelin durumu derhal bildirmesi gerekir; bildirmemesi halinde ödenen tutarlar geri alınır ve ayrıca gerçeğe aykırı beyan nedeniyle disiplin işlemi gündeme gelir.

Benzer bir durum, gelir vergisi uygulamasında eşin çalışıp çalışmamasına göre farklılaşan indirim ve istisnalarda da yaşanmıştır. Bu alandaki düzenlemeler zaman içinde değişmiştir; yürürlükteki uygulamayı ayrıca kontrol etmek gerekir.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 30.03.2022 tarihli kararında; bir belediyede çalışan personelden eşleri çalışanlara veya emekli aylığı alanlara da aile yardımı ödenmesi ve yine eşleri çalışan veya emekli aylığı alanlar için, eşleri çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayanlara özel olarak uygulanan indirim mahsubunun uygulanması suretiyle kamu zararına neden olunduğu konusu ele alınmıştır. Daire kararında; fazla ödemenin tahsilinin sağlanması ve ayrıca gerçeğe aykırı beyanname verenlere yönelik disiplin işlemlerinin yürütülmesini teminen konunun ilgili belediye başkanlığına yazılmasına karar verilmiş; temyiz aşamasında tahsil edilen tutarlar değerlendirilmiştir.

Uygulama önerisi: aile yardımı bildirimlerini her yıl yenileyin ve personele, durumundaki değişikliği derhal bildirme yükümlülüğünü yazılı olarak hatırlatın. Beyanları, mevzuatın izin verdiği ölçüde sosyal güvenlik kayıtlarıyla karşılaştırarak dönemsel kontrol yapın; çalışan veya aylık alan eş tespitleri genellikle bu kontrolle ortaya çıkıyor. Ödemeyi başlatan ve durduran işlemleri bordro sisteminde tarih bazlı tanımlayın; geriye dönük düzeltmeler bu kayıtla kolaylaşır. Fazla ödeme tespit ettiğinizde, tutarı kişilerden alacaklar hesabına alıp tahsil sürecini başlatın. Gerçeğe aykırı beyan söz konusuysa disiplin sürecini ayrıca işletin; Sayıştay kararlarında bu iki işlem birlikte isteniyor.