Bir alımı başka bir hizmet alımının içine dahil edebilir miyiz?

Var. Bir alımın, niteliği farklı başka bir hizmet alımının içine dahil edilmesi iki ayrı aykırılık doğurur: alımın kendi usulüne göre yapılmamış olması ve aralarında doğal bağlantı bulunmayan işlerin bir arada ihale edilmesi.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "Temel ilkeler" başlıklı 5'inci maddesinde; idarelerin saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu; aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadıkça mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği düzenlenmiştir. Bir ürün alımının, personel hizmeti alımının içine yerleştirilmesi bu hükme aykırıdır.

İkinci sorun kaynak seçimidir. Aynı Kanunun "Doğrudan temin" başlıklı 22'nci maddesinin (a) bendinde; ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi halinde, ihtiyacın ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüyle karşılanabileceği belirtilmiştir. Bir ürünün tek yetkili satıcısı varsa, alımın o kaynaktan yapılması gerekir; başka bir kaynaktan alım, hem tek kaynak gerekçesiyle çelişir hem de ürünün yetkisiz bir aracıdan, muhtemelen daha yüksek bedelle temin edilmesine yol açar.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde; bir büyükşehir belediyesinde, kişilere yapılan sosyal yardım ödemelerinde kullanılmak üzere temin edilen sosyal yardım kartlarının, tek yetkili satıcı konumunda olan iştirak yerine başka bir iştirakten alındığı görülmüştür. Bulguda; 4734 sayılı Kanunun 22'nci maddesinin (a) bendine ve tek yetkili satıcı konumundaki şirketin kuruluş amacı ile faaliyet alanına yer verilmiştir. Sonuç bölümünde; sosyal yardım kartlarının, personel temini veya diğer hizmet alımları içerisine dahil edilerek tek yetkili satıcı dışındaki iştiraklerden alınmaması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: her ihtiyaç için ayrı bir onay belgesi ve ayrı bir alım süreci yürütün; "zaten sözleşmemiz var" gerekçesiyle farklı nitelikte kalemleri mevcut bir hakedişe eklemeyin. Tek kaynaktan alım yapacaksanız, tek kaynak olduğunu gösteren belgeyi (yetkili satıcılık/distribütörlük yazısı, üretici teyidi) dosyaya koyun. İştiraklerinizden yapılan alımlarda, ilgili şirketin faaliyet konusunun o alımı kapsayıp kapsamadığını ticaret sicili kayıtlarından kontrol edin. Hizmet alımı sözleşmelerinizin kapsamını teknik şartnameyle sınırlı tutun; kapsam dışı kalemler için sözleşmeye ekleme yapmayın. Karma nitelikli ihtiyaçlarda, kısımlara ayırarak ihale etmeyi değerlendirin.