Hizmet alımı işçilerinin kıdem tazminatı için karşılık ayırmalı mıyız?

Gerekiyor. Bu, ihtimal dahilinde olan bir gider değil; kanunla idareye yüklenmiş bir yükümlülüktür. Yükümlülüğün mali tablolarda görünmesi için karşılık ayrılması gerekir.

4857 sayılı İş Kanununun "Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı" başlıklı 112'nci maddesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan alımlar kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceği hükme bağlanmıştır. Aynı maddede; bu kapsamda alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve işçiden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili usul ve esasların bir yönetmelikle belirleneceği öngörülmüş; bu çerçevede ilgili yönetmelik çıkarılmıştır.

Bu düzenlemenin anlamı şudur: alt işveren (yüklenici) değişse bile, işçinin o işyerinde geçen hizmet süresine karşılık gelen kıdem tazminatı idare tarafından ödenir. Dolayısıyla idare, sözleşme süresi boyunca birikmekte olan bir borcun altına girmektedir.

Muhasebe açısından sonuç açıktır: her yıl sonunda, hizmet alımı kapsamında çalışan işçiler için o tarihe kadar birikmiş kıdem tazminatı yükümlülüğü hesaplanıp karşılık olarak kaydedilmelidir. Karşılık ayrılmadığında; bilançoda yükümlülük, faaliyet sonuçları tablosunda ise ilgili yılın gideri eksik görünür ve ödeme yılında bütçeye ani bir yük biner.

Sayıştay'ın denetim raporlarından birinde; bir büyükşehir belediyesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı tespit edilmiştir. Bulguda 4857 sayılı Kanunun 112'nci maddesine ve bu çerçevede hazırlanan yönetmeliğe yer verilmiştir. Kamu idaresi cevabında; konuyla ilgili gerekli çalışmaların sürdürüldüğünü ve çalışmaların tamamlanmasını müteakip karşılık ayırma işlemlerinin yapılacağını belirtmiştir.

Uygulama önerisi: hizmet alımı kapsamındaki işçiler için kişi bazında hizmet süresi kaydı tutun; alt işveren değişse de sürenin kesintisiz izlenmesi gerekir. Yüklenicilerden, sözleşme boyunca çalışan listelerini ve işe giriş-çıkış tarihlerini düzenli olarak isteyin; sözleşmeye bu yükümlülüğü koyun. Yıl sonunda birikmiş yükümlülüğü hesaplayıp kıdem tazminatı karşılığı hesaplarına kaydedin; bir yıl içinde ödenmesi beklenenleri kısa vadeli, diğerlerini uzun vadeli hesapta izleyin. Kıdem tazminatı ödeme sürecinde, yönetmelikte sayılan belgeleri eksiksiz toplayın; eksik belgeyle yapılan ödemeler denetimde sorun çıkarıyor. Şirket kadrosuna geçirilen işçiler bakımından da benzer bir yükümlülük izlemesi kurun.