Zabıtaya vekalet eden memura maktu mesai ödenebilir mi?

Belirleyici ölçüt fiilen zabıta hizmetinde çalışmadır. İlgililer zabıta hizmetini fiilen yürütüyor ve nöbet tutuyorsa, kadro unvanları farklı olsa dahi maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinde kamu zararı bulunmadığı yönünde Sayıştay kararı vardır.

Merkezi Yönetim Bütçe Kanunlarına ekli "K Cetveli"nin "Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti" bölümünde; belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutarın fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödeneceği belirtilmiştir.

Aynı bölümde, ödemeye devam olunacak haller de sayılmıştır: görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince; bir yılda toplamı 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde; itfaiye personeli için görev sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince; yurt içinde hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli bulunma durumlarında. Diğer hallerde ise fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 51'inci maddesinin dördüncü fıkrasında da; belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücretinin yılı bütçe kanununda belirlenen üst limiti aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararıyla tespit edilen maktu tutar üzerinden ödeneceği düzenlenmiştir.

Görüldüğü gibi mevzuat, ödemeyi kadro unvanına değil, fiilen yürütülen hizmete bağlamıştır. Ayrıca Belediye Zabıta Yönetmeliğinde geçici görevlendirmeye ilişkin hükümler de bulunmaktadır.

Sayıştay 6. Dairesinin 08.03.2022 tarihli, 856 sayılı kararında (48 sayılı ilamın 3'üncü maddesi); bir belediyede memur kadrosunda bulunan bir kişi ile tahsildar kadrosunda bulunan bir kişinin Zabıta Amir Vekili kadrosunda görevlendirilmesi ve kendilerine zabıta maktu mesai ücreti ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiası incelenmiştir. Daire; maktu mesai ücreti ödenebilmesinin, zabıta hizmetlerinin ilgili personelce fiilen yürütülmesi şartına bağlandığını; somut olayda ilgililerin zabıta amirliğine vekaleten görevlendirildiğini, görevlendirmelerin zabıta personeli eksikliği nedeniyle Başkanlık makamınca yapıldığını ve ilgililerin fiilen nöbet tutmuş olması nedeniyle ödeme yapıldığını tespit etmiştir. Kararda; raporda bahse konu kişilerin fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmadığı yönünde herhangi bir tespite yer verilmediğinden, fiili çalışma şartına bağlanmış olan maktu mesai ücretinin ödenmesinde kamu zararı bulunmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: bu kararın dayanağı belgelenmiş fiili çalışmadır; dolayısıyla en kritik iş, kaydı tutmaktır. Zabıta amirliğinden aylık nöbet ve görev çizelgesi alın; çizelgede vekaleten görevlendirilen personelin de yer aldığını görün. Görevlendirmeleri yazılı olurla yapın ve gerekçesini (personel eksikliği vb.) yazın. Maktu mesai ödediğiniz personel listesini, fiilen zabıta hizmeti yürütenlerin listesiyle her ay karşılaştırın. Destek hizmeti yürüten personele bu ödemenin yapılamayacağını gözden kaçırmayın. Ödeme tutarını meclis kararıyla ve yılı bütçe kanunundaki üst sınırı aşmayacak şekilde belirleyin. Vekaleten görevlendirmeyi kalıcı bir çözüm olarak kullanmak yerine, zabıta kadrolarını usulüne uygun şekilde doldurun.