Anahtar teslim götürü bedel işte iş artışı nasıl ödenir?

Aynı değildir. Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ilave işlerin bedeli; yeni birim fiyatlar üzerinden doğrudan ödenmez, yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak artış tutarına göre belirlenecek ilerleme yüzdeleri esas alınarak ödenir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Projelerin uygulanması" başlıklı 12'nci maddesinin dördüncü fıkrasında; idarenin, sözleşme konusu işlerle ilgili proje ve benzeri teknik belgelerde değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun şekilde tamamlanmasını sağlayacak gerekli değişiklikleri yapmaya yetkili olduğu; uygulama projelerinde değişiklik yapılmasının, 22'nci maddedeki esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında yükleniciden de istenebileceği; yüklenicinin bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorunda olduğu düzenlenmiştir. Aynı fıkrada; proje değişikliği ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini gerektirirse, bundan doğacak fazla işçilik ve giderlerin idarece yükleniciye ödeneceği; değişiklik işin süresini etkileyecek nitelikteyse yüklenicinin süre talebinin de dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Aynı Şartnamenin "Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti" başlıklı 22'nci maddesinin birinci fıkrasında ise; proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin/iş gruplarının bedelleri ile sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, maddede belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edileceği; bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedellerinin birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ise yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak artış tutarına göre belirlenecek ilerleme yüzdeleri esas alınarak yükleniciye ödeneceği düzenlenmiştir.

Bu farkın gözden kaçması, doğrudan fazla ödeme doğurur. Ayrıca iş artışının, mevzuatta sözleşme türüne göre belirlenmiş oransal sınırı aşmaması gerekir.

Sayıştay 6. Dairesinin 22.02.2024 tarihli, 935 sayılı kararında (40 sayılı ilamın 13'üncü maddesi); bir belediye tarafından anahtar teslimi götürü bedel usulüyle ihale edilen yapım işleri kapsamında gerçekleştirilen iş artışlarında, mevzuatta yer verilen yeni birim fiyat tespit usullerine uyulmaması sonucunda yüklenicilere fazla ödeme yapıldığı görülmüştür. Kararda; usule uyulmaması ve öngörülen sınıra riayet edilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu belirtilmiş; ancak zarar tutarları yüklenicilerden tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: iş artışı sürecini yazılı bir akışa bağlayın: proje değişikliği gerekçesi → yeni iş kalemlerinin tespiti → yeni birim fiyat tutanağı (yüklenici ile birlikte) → ilerleme yüzdesi hesabı → iş artışı olurunun alınması. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde hakedişin ilerleme yüzdesi üzerinden düzenlendiğini unutmayın; iş artışı da aynı mantıkla ödenmelidir. İş artışının oransal sınırını her seferinde hesaplayıp olur belgesine yazın. Yeni fiyat tutanaklarını yüklenici ile birlikte imzalayın; tek taraflı tutanaklar hem itiraza hem denetime açık. Fazla ödeme tespit ederseniz, tutarı mahsuben veya tahsilat yoluyla geri alın; erken tahsil, sorumluluk tartışmasını da sonlandırıyor.