İhale kararının damga vergisini kim takip eder?

Evet. Damga vergisinin mükellefi kağıdı imzalayan taraf olsa da, resmi dairelerin ilgili memurları kendilerine ibraz edilen kağıtların damga vergisini aramak ve ödenmemiş olanları tespit ederek vergi dairesine bildirmekle mecburdur. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi ve verginin zamanaşımına uğraması, kamu zararı doğurur.

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1'inci maddesinde; Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; 3'üncü maddesinde damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu; 24'üncü maddesinin ikinci fıkrasında birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

İdareler bakımından belirleyici hüküm ise 26'ncı maddedir: resmi dairelerin ilgili memurları, kendilerine ibraz edilen kağıtların damga vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tespit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere vergi dairesine göndermeye mecburdurlar.

Hangi kağıtların vergiye tabi olduğu ise (1) sayılı tabloda belirlenmiştir: ihale kararları ile belli parayı ihtiva eden sözleşmeler ayrı ayrı damga vergisine tabidir ve farklı oranlar uygulanır. (Oranlar zaman içinde değişebildiğinden, uygulamadan önce yürürlükteki tabloyu kontrol edin.)

Bir husus daha önemlidir: Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; damga vergisi alacağının, hukuken tekemmül eden kağıtta doğduğu; bu nedenle hukuken tekemmül eden kağıda konu işlemin daha sonra çeşitli sebeplerle iptalinin damga vergisinin iadesini gerektirmediği belirtilmiştir. Yani ihale kararı alındıktan sonra ihale iptal edilse bile, karara ait damga vergisi doğmuş sayılır.

Sayıştay 5. Dairesinin 08.12.2022 tarihli, 573 sayılı kararında (123 sayılı ilamın 9'uncu maddesi); belirli süreliğine ihale edilen minibüs hat hakkını kazanan kişilerin ihale karar damga vergisi ile sözleşme damga vergisini ödemediği, belediyedeki görevlilerin gerekli işlemleri yapmayarak vergilerin zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği hususu incelenmiştir. Kararda yukarıdaki hükümlere ve Tebliğ açıklamalarına yer verilmiş; kamu zararı tutarlarının ilgililerden tahsil edildiği görüldüğünden ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: ihale süreçlerinize, ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi için ayrı birer kontrol adımı koyun; sözleşme imzalanmadan önce her ikisinin de ödendiğini belgeleyin. Damga vergisi ödenmemişse, sözleşmeyi imzalamadan önce tutanak düzenleyip vergi dairesine bildirin; bu, hem yükümlülüğünüzü yerine getirir hem de sorumluluğu sona erdirir. 2886 sayılı Kanuna göre yapılan kira ve satış ihalelerini de aynı kontrole tabi tutun; bu ihalelerde damga vergisi daha çok atlanıyor. Ödenmemiş damga vergilerini zamanaşımı süreleri içinde takip edin; süre geçtikten sonra tahsil imkanı kalmıyor ve sorumluluk idarede kalıyor. Damga vergisi kontrolünü yapan personele, (1) sayılı tablonun güncel halini ve oranları içeren bir kılavuz hazırlayın.