Yerel rayiç kullanırken oda onayı şart mı?

Gerekiyor. Yerel rayiç kullanımında ticaret ve/veya sanayi odasının onayı, yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartıdır; onay alınmadan kullanılan rayiçlere dayanan fiyat geçerli sayılmaz.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti" başlıklı 22'nci maddesinde; sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının hangi usullerle tespit edileceği sıralanmıştır. Maddenin üçüncü fıkrasına göre; iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak ve kaynakların verimli kullanılması prensibi gözetilerek, maddenin (ç) bendine göre idarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler kullanılabilir.

Bu düzenlemede iki şart iç içedir:

1. Oda onayı: rayiç, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış olmalıdır. Bu onay, rayicin piyasada gerçekten geçerli olduğunun tarafsız bir doğrulamasıdır.
2. Uygulama ayı: rayiç, herhangi bir tarihe değil, uygulama ayına ait olmalıdır. Eski tarihli bir rayiç, güncel bir imalatın fiyatını göstermez.

Bu şartların işlevi, yeni birim fiyat sürecindeki en büyük riski, fiyatın yüklenici lehine yüksek belirlenmesini, sınırlamaktır. Yeni birim fiyat, rekabet ortamında oluşmadığı için tek denetim aracı, dayandığı rayiçlerin doğrulanabilirliğidir.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyede yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına gerek duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında kullanılacak rayiçlerin, ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılmadan kullanıldığı görülmüştür. Bulguda; Şartnamenin (ç) bendi hükmünde, ticaret ve/veya sanayi odasınca rayicin onay işleminin yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olarak kabul edildiği vurgulanmıştır. Sonuç bölümünde; yeni birim fiyat tespitinde uygulama ayına ait yerel rayiçlerin kullanılması durumunda belirtilen geçerlilik şartına uygun hareket edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yeni birim fiyat tespitinde Şartnamedeki sıralamayı izleyin; önce ilgili kamu kurumlarının yayımladığı birim fiyatlar, bunlar yoksa diğer usuller, en son yerel rayiç. Yerel rayiç kullanacaksanız, onay yazısını dosyaya koyun; onayda rayicin ait olduğu ay ve kalem açıkça görünsün. Onayı, fiyatı belirlemeden önce alın; sonradan alınan onaylar geçerlilik sorununu gidermeyebilir. Yeni fiyat tutanağına; kullanılan usulü, dayanağını, analiz girdilerini ve yüklenicinin teklif seviyesinin nasıl korunduğunu yazın. Tutanağı yüklenici ile birlikte imzalayın; tek taraflı düzenlenen fiyatlar hem itiraza hem denetime açık kalıyor.