Evsel katı atık bedelinde hangi KDV oranı uygulanır?

Evsel katı atık toplama, taşıma ve bertaraf hizmetlerinin KDV uygulaması bakımından değerlendirilmesinde, Sayıştay denetim yaklaşımına göre bu hizmet bedelleri üzerinden genel oranda KDV hesaplanması gerekmektedir. Bu nedenle indirimli KDV oranının uygulanması, Sayıştay tarafından verginin eksik hesaplanması olarak değerlendirilebilmektedir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1'inci maddesinin birinci fıkrasının 3'üncü bendinin (g) alt bendinde; genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veya bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin katma değer vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 20'nci maddesinde ise teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu düzenlenmiştir.

Evsel katı atık toplama, taşıma ve bertaraf faaliyeti; belediye tarafından belirli bir hizmet karşılığında bedel alınması nedeniyle KDV uygulaması bakımından teslim ve hizmet kapsamında değerlendirilmektedir. Bu yaklaşıma göre, söz konusu hizmet için indirimli oran öngören özel bir düzenleme bulunmadığı sürece genel KDV oranının uygulanması gerekmektedir.

Nitekim Sayıştay'ın belediyelere ilişkin denetimlerinde de, evsel katı atık hizmetleri için su faturalarında hesaplanan katma değer vergisinin genel oran yerine indirimli oran üzerinden uygulanması eleştiri konusu yapılabilmektedir. Bu değerlendirmelerde; belediye bünyesinde gerçekleştirilen evsel katı atık toplama, taşıma ve bertaraf faaliyetlerinin 3065 sayılı Kanunun 1/3-g maddesi kapsamında KDV'ye tabi olduğu ve hizmet bedeli üzerinden genel oranda KDV hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bununla birlikte, konunun yargı kararları bakımından tamamen tartışmasız olduğu da söylenemez. Her ne kadar Sayıştay'ın değerlendirmesi evsel katı atık hizmet bedellerinin KDV'ye tabi olduğu ve genel oran üzerinden KDV hesaplanması gerektiği yönünde olsa da, bazı yerel mahkeme kararlarında konu farklı bir hukuki açıdan ele alınmıştır.

Bu kararlarda tartışma, esas itibarıyla uygulanacak KDV oranından ziyade belediyenin söz konusu KDV'yi tarh, tahakkuk ve tahsil etme yetkisinin bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ekli kararda da, 3065 sayılı Kanunda KDV'nin tarhına ilişkin yetki düzenlemeleri dikkate alınarak, belediyenin katı atık ücretini belirleme ve tahsil etme yetkisi bulunmakla birlikte, bu ücret üzerinden ayrıca KDV tarh, tahakkuk ve tahsil etme konusunda yetkisinin bulunmadığı değerlendirilmiştir. Kararda, “katma değer vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsili konusunda davalı Belediyenin yetkisinin bulunmadığı” gerekçesine dayanılarak KDV'ye ilişkin işlemin yetki yönünden hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Dolayısıyla söz konusu mahkeme kararının “evsel katı atık hizmetlerinde indirimli KDV oranı uygulanmalıdır” şeklinde anlaşılmaması gerekir. Karar, KDV'nin genel oran mı yoksa indirimli oran mı olması gerektiğine ilişkin doğrudan bir oran tespiti yapmamakta; esas olarak belediyenin KDV'yi doğrudan tarh, tahakkuk ve tahsil etme yetkisini tartışmaktadır.

Bu nedenle uygulamada iki ayrı hukuki değerlendirme bulunduğu dikkate alınmalıdır:

Sayıştay yaklaşımında, evsel katı atık toplama, taşıma ve bertaraf hizmetinin KDV'ye tabi olduğu ve hizmet bedeli üzerinden genel oranda KDV hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir.
Bazı yerel mahkeme kararlarında ise, KDV oranından önce belediyenin bu vergiyi tarh, tahakkuk ve tahsil etme yetkisinin bulunup bulunmadığı tartışılmakta ve belediyenin bu konuda yetkisinin bulunmadığı yönünde kararlar verilebilmektedir.

Bu çerçevede, yalnızca söz konusu yerel mahkeme kararına dayanılarak indirimli KDV oranının doğru olduğu sonucuna varılması mümkün değildir. Mahkeme kararındaki hukuki gerekçe oran farklılığından değil, vergilendirme yetkisinden kaynaklanmaktadır.

Uygulama açısından belediyelerin fatura ve tahakkuk sistemlerinde su, atıksu ve evsel katı atık bedellerini ayrı gelir kalemleri olarak tanımlamaları, her bir kalemin KDV oranını ve hukuki dayanağını ayrıca takip etmeleri uygun olacaktır. Aynı faturada tahsil edilmeleri, bu hizmetlerin mutlaka aynı KDV oranına tabi olacağı anlamına gelmez.

Ayrıca tarife kararlarında belirlenen evsel katı atık bedelinin KDV dahil mi yoksa KDV hariç mi olduğunun açıkça belirtilmesi önem taşımaktadır. Geçmiş dönemlerde indirimli oran uygulanmış olması halinde ise, olası vergi farkı ve düzeltme işlemleri bakımından konu mali hizmetler birimi ve ilgili mali danışmanlarla birlikte