Hakedişi geç ödediğimiz için süre uzatımı verebilir miyiz?

Evet, verilmesi gerekir. Hakedişlerin süresinde ödenmemesi, idarenin sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirmemesidir; bu nedenle oluşan gecikme, yüklenicinin kusuru sayılmaz ve süre uzatımı sebebidir. Uzatıma bağlı olarak hazırlanan revize iş programı üzerinden fiyat farkı ödenmesinde de aykırılık bulunmaz.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "İşin süresi ve sürenin uzatılması" başlıklı 29'uncu maddesinde; süre uzatımı sebebi sayılacak zorunlu gecikme nedenleri iki başlık altında düzenlenmiştir: mücbir sebepler ve idarenin sebep olduğu haller. Maddenin dördüncü fıkrasında; "İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır." denilmektedir.

Aynı Şartnamenin geçici hakediş raporlarını düzenleyen maddesinde ise; hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalanıp idareye verildiği tarihten başlamak üzere en geç otuz gün içinde onaylanacağı ve onaydan sonra otuz gün içinde ödeneceği düzenlenmiştir. Bu süreler aşıldığında, gecikme idareye atfedilir.

Sayıştay 6. Dairesinin 13.03.2025 tarihli, 972 sayılı kararında (72 sayılı ilamın 3'üncü maddesi); bir büyükşehir belediyesinin cami ve hizmet tesisleri yapım işinde, süre uzatımı verilmesini gerektirecek bir durum oluşmamasına rağmen yersiz süre uzatımı verildiği ve bu nedenle iş bitim tarihinden sonra kesilmesi gereken gecikme cezalarının kesilmediği iddiası incelenmiştir. Daire; söz konusu işte idare tarafından hakedişlerin zamanında ödenmemesi sebebiyle dört ayrı tarihte süre uzatımı verildiğini, verilen süre uzatımı sebebiyle revize iş programı hazırlanarak bu program üzerinden fiyat farkı hesaplanıp yükleniciye ödendiğini tespit etmiştir. Kararda; hakedişlerin geç ödenmesi sebebiyle verilen süre uzatımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla bu süre uzatımlarına göre hazırlanan revize iş programına göre fiyat farkı ödenmesinde de mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: hakediş süreçlerinizi tarihleriyle birlikte kayıt altına alın, hakedişin idareye verildiği tarih, onay tarihi, ödeme tarihi. Gecikme oluştuysa, süre uzatımını yükleniciden talep gelmeden kendiniz değerlendirin; süre uzatımı verilmeyen bir işte kesilen gecikme cezası, sonradan iade edilmek zorunda kalınabiliyor. Süre uzatımı kararını gerekçeli bir olurla alın; gerekçede hangi yükümlülüğün ne kadar geciktiği yazılı olsun. Uzatım sonrası revize iş programını onaylayın; fiyat farkı hesabı bu programa dayanır. Ödenek yetersizliği kaynaklı gecikmelerin fiyat farkı ve süre maliyeti doğurduğunu bütçe planlamanızda dikkate alın; geciken ödeme, çoğu zaman tasarruf değil ek maliyet üretiyor.