Danışmanlık ihalesinde teknik puanlama hatası düzeltilebilir mi?

Çoğu zaman olmaz. Danışmanlık ihalelerinde teknik değerlendirme, komisyonun teklifleri görmeden önceki bilgi durumuna dayanır. Usule aykırı bir puanlama yapıldıktan sonra aynı komisyonun aynı teklifleri yeniden ve nesnel biçimde puanlaması mümkün olmadığından, aykırılık genellikle düzeltici işlemle giderilemez ve ihale iptal edilir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "Temel ilkeler" başlıklı 5'inci maddesinde; idarelerin ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği ve kamuoyu denetimini sağlamakla sorumlu oldukları düzenlenmiştir. Danışmanlık hizmet alımlarında bu ilkeler özel bir önem taşır; çünkü seçim yalnızca fiyata değil, teknik puana da dayanır ve teknik puan takdir içeren bir değerlendirmedir.

Bu nedenle danışmanlık ihalelerinde:

- Teknik değerlendirme kriterleri ve ağırlık puanları ihale dokümanında önceden ve nesnel biçimde belirlenir,
- Teknik teklifler, mali tekliflerden ayrı olarak ve belirlenen kriterler üzerinden değerlendirilir,
- Puanlamanın gerekçesi tutanağa yazılır.

Bu zincirin herhangi bir halkasında usule aykırılık oluştuğunda ortaya çıkan sorun şudur: komisyon artık hangi teklifin kime ait olduğunu ve içeriğini bilmektedir. Aynı komisyonun yapacağı yeni bir puanlama, "her türlü kuşkudan uzak" olma niteliğini taşıyamaz.

Kamu İhale Kurulunun 15.01.2025 tarihli, 2025/UD.I-233 ve aynı tarihli 2025/UD.I-232 sayılı kararlarında; bir büyükşehir belediyesinin proje hazırlanması işlerine ilişkin danışmanlık ihaleleri incelenmiştir. Her iki kararda da; isteklilerin teknik tekliflerinin her türlü kuşkudan uzak, objektif ve nesnel şekilde yeniden değerlendirilmesi imkanının ortadan kalktığı, dolayısıyla gelinen aşama itibarıyla mevzuata aykırı şekilde gerçekleştirilen teknik değerlendirme sürecinin tekrar teknik puanlama yaptırılarak ihya edilmesinin mümkün olmadığı, 4734 sayılı Kanunun 5'inci maddesinde sayılan temel ihale ilkeleri karşısında ihalenin iptalinin gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Kurul her iki ihalenin de iptaline karar vermiştir.

Uygulama önerisi: danışmanlık ihalelerinde teknik değerlendirme kriterlerini dokümanda ölçülebilir alt başlıklara ayırın ve her başlığın puanını yazın; "deneyim", "yöntem" gibi tek kelimelik başlıklar takdiri savunulamaz hale getirir. Komisyon üyelerine, puanlama öncesinde kriterlerin nasıl uygulanacağını anlatan bir değerlendirme kılavuzu verin. Her üyenin puanını ayrı ayrı ve gerekçeli olarak kaydedin; ortalama alınıyorsa yöntemi dokümanda belirtin. Teknik ve mali teklif zarflarının açılma sırasına ve tutanaklarına özen gösterin. Bir hata fark ederseniz, bunu teklif zarfları açılmadan önce düzeltmeye çalışın; sonrasında elinizde kalan tek seçenek çoğu zaman iptal oluyor.