Personel servisi hakedişinin tamamını yükleniciye ödeyebilir miyiz?

Doğru değil. Yüklenicinin kendi malı olmayan araçlar bakımından, ödemenin belirli bir kısmının doğrudan araç sahibine yapılması gerekir. Bu, sözleşmede yazmasa bile uyulması gereken bir yönetmelik hükmüdür.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinde; "Kamu kurum ve kuruluşlarının taşıma işini üstlenen gerçek ve tüzel kişilere ödenecek ücretin %75'i ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından araç sahiplerinin kendisine veya bildireceği banka hesap numarasına doğrudan ödenir." düzenlemesi yer almaktadır.

Bu hükmün amacı, taşıma işini fiilen yapan araç sahiplerinin alacağını güvence altına almaktır. Uygulamada, ihaleyi alan yüklenici araç filosunun bir kısmını kendi malı araçlarla, kalanını üçüncü kişilerden temin ettiği araçlarla karşılar. Ödemenin tamamı yükleniciye yapıldığında; yüklenicinin araç sahiplerine ödemeyi geciktirmesi veya hiç yapmaması riski doğar, hizmet aksar ve idare de dolaylı olarak sorumluluk altına girer.

Ayrım şudur:

- Yüklenicinin kendi malı araçlar için ödeme doğrudan yükleniciye yapılır.
- Kendi malı olmayan, üçüncü kişilerden temin edilen araçlar için ödemenin Yönetmelikte belirlenen kısmı, araç sahibinin kendisine veya bildireceği banka hesabına ödenir.

Sayıştay'ın denetim raporlarından birinde; bir büyükşehir belediyesinde personel taşıma hizmeti hakediş ödemelerinin tamamının doğrudan yüklenici firmaya ödendiği tespit edilmiştir. Bulguda; ihaleye ilişkin idari şartnameye göre personel taşımasında kullanılacak araçların bir kısmının yüklenicinin kendi malı olması gerektiği, yüklenicinin kendi malı olmayan araçları belirli kriterler doğrultusunda üçüncü şahıslardan temin edebileceği ve yüklenicinin kendi malı olmayan araçlara ilişkin ödemelerin anılan Yönetmelik çerçevesinde yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu idaresi cevabında; ödemelerde yüklenici ile imzalanan sözleşme hükümlerinin uygulandığı ve sözleşmede üçüncü kişilere ödeme yapılmasına dair bir düzenleme bulunmadığı ifade edilmişse de, bulgu bu cevaba rağmen sürdürülmüştür, sözleşmede hüküm bulunmaması, yönetmelik hükmünü uygulanamaz hale getirmez.

Uygulama önerisi: personel servis hizmeti ihalelerinde idari şartname ve sözleşme tasarısına, kendi malı olmayan araçlara ilişkin ödemenin Yönetmelik uyarınca araç sahiplerine doğrudan yapılacağına dair hükmü baştan koyun. Sözleşme aşamasında yükleniciden, işte kullanılacak araçların listesini ve araç sahiplerinin banka hesap bilgilerini isteyin; liste güncellendikçe bildirilsin. Hakediş ekine, o dönem hangi araç için kime ne kadar ödendiğini gösteren bir dağılım tablosu ekleyin. Ödemeyi muhasebe biriminde bu tabloya göre yapın; tek kalem ödeme alışkanlığı denetimde en çok eleştirilen husustur. Yürürlükteki sözleşmelerinizde hüküm yoksa, uygulamayı Yönetmeliğe uygun hale getirmek için yükleniciyle yazılı bir protokol düzenleyin.