Belediyede mali hizmetler uzmanı bulundurmak gerekli mi?

Sayılır. Mali hizmetler birimine 5018 sayılı Kanunla yüklenen görevler, uzmanlık gerektiren ve süreklilik isteyen görevlerdir; bu görevleri yürütecek kariyer personelin istihdam edilmemesi, hem hizmetin etkinliğini hem de üst yöneticinin sorumluluğunun tesisini zayıflatır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Üst yöneticiler" başlıklı 11'inci maddesinde; üst yöneticilerin, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından; sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan; kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden; mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi ve izlenmesinden sorumlu oldukları; mahalli idarelerde bu sorumluluğun meclislerine karşı olduğu düzenlenmiştir. Aynı maddede, üst yöneticilerin bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği belirtilmiştir.

Kanunun mali hizmetler birimini düzenleyen maddesinde ise bu birime; bütçenin hazırlanması ve uygulanması, ödenek ve gelir işlemleri, muhasebe hizmetleri, mali istatistik ve raporlama, ön mali kontrol ve iç kontrol sisteminin kurulması ve izlenmesi gibi görevler verilmiştir. Bu görevler, mevzuat bilgisi ve süreklilik gerektirir; bu nedenle mali hizmetler uzmanlığı, özel yarışma sınavı ve yetiştirme sürecine dayalı bir kariyer meslek olarak düzenlenmiştir.

Kadro ihdas edilmiş olduğu halde atama yapılmaması durumunda, bu görevler çoğu zaman başka unvanlardaki personelin ek işi haline gelir. Sonuç; raporlamada gecikme, hatalı muhasebe kaydı, ön mali kontrolün fiilen yapılmaması ve iç kontrol çalışmalarının kağıt üzerinde kalması olarak ortaya çıkar.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyede mali hizmetler uzmanı ve uzman yardımcısının istihdam edilmediği görülmüştür. Bulguda, 5018 sayılı Kanunun 11'inci maddesindeki üst yönetici sorumluluğuna ve bu sorumluluğun mali hizmetler birimi aracılığıyla yerine getirileceğine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde; 5018 sayılı Kanunla mali hizmetler birimine yüklenen görevlerin etkin, zamanında ve doğru yapılabilmesi ile üst yöneticinin sorumluluğunun tesisi bakımından gerekli atamaların yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: norm kadro cetvelinizde mali hizmetler uzmanı ve uzman yardımcısı kadrolarının bulunup bulunmadığını kontrol edin; yoksa norm kadro çalışmasında bu kadroların ihdasını gündeme alın. Kadro varsa, atama sürecini ilgili mevzuatın öngördüğü usule göre başlatın. Atama tamamlanana kadar geçen sürede; mali hizmetler biriminde görevli personelin hizmet içi eğitimini planlayın ve ön mali kontrol, muhasebe, raporlama görevlerinin kim tarafından yürütüleceğini yazılı olarak belirleyin. Görev dağılımını yazılı bir yönergeye bağlayın; denetimde en çok sorulan husus, hangi görevin kimde olduğudur. Mali hizmetler biriminde çalışan personelin sık sık yer değiştirmesinin de aynı sonucu doğurduğunu göz önünde bulundurun.