Yeni iş kalemi miktarını "bir birim" olarak yazabilir miyiz?

Var. Miktarın "bir birim" olarak yazılması, o iş kalemi için ileride revize birim fiyat hesabı yapılmasını fiilen imkansız hale getirir. Revize birim fiyat, miktardaki artış oranı üzerinden hesaplandığı için, karşılaştırılacak bir başlangıç miktarının onayda yer alması zorunludur.

Kamu İhale Genel Tebliğinin revize birim fiyata ilişkin maddesinde yapılan değişiklikle, 18.08.2019 tarihinden itibaren yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemlerine de revize fiyat uygulaması mümkün hale gelmiştir. Maddenin değişiklikten önceki halinde yalnızca sözleşmede bulunan bir iş kaleminin miktarının değişmesi halinde revize birim fiyat yapılacağı ifade edilmişken; değişiklikten sonra, birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kaleminin, sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan, miktarında işin devamı sırasında belirli bir oranı aşan artış olması ve toplam artışın sözleşme bedeline göre belirlenen eşiği geçmesi halinde, ilgili iş kaleminin birim fiyatının revize edileceği düzenlenmiştir. Oranları uygulamadan önce Tebliğin yürürlükteki metninden teyit edin.

Bu mekanizmanın işleyebilmesi için tek bir veriye ihtiyaç vardır: iş kaleminin sözleşmeye dahil olduğu andaki öngörülen miktarı. Miktar "1 birim" olarak yazılmışsa, artışın hangi tabana göre hesaplanacağı belirsizleşir; imalat on kat artsa bile karşılaştırma yapılamaz. Bu durumda yüklenici, miktarı yüksek oranda artan bir imalatı hiç revize edilmemiş birim fiyattan almaya devam eder.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyenin yapım işlerinde, sözleşmelerde bulunmayan çeşitli iş miktarlarının "bir birim" olarak tespit edildiği ve imalatların toplam miktarlarına yeni birim fiyat onaylarında yer verilmediği görülmüştür. Bulguda; Tebliğ değişikliğiyle yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemlerine de revize fiyat uygulanabildiği hatırlatılmıştır. Sonuç bölümünde; idarenin, yeni birim fiyat tutanaklarında veya yeni imalat olurlarında, yeni iş kalemine ait gerekli fizibilite çalışmalarını gerçekleştirerek bu iş kaleminin kullanımı öngörülen miktarını belirlemesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yeni fiyat tutanağı ve imalat olurlarınızda miktar alanını mutlaka doldurun; bu miktar, projeye ve metraja dayanan bir fizibilite sonucu olmalıdır. Tutanakta; iş kaleminin adı, birimi, öngörülen toplam miktarı, analiz girdileri ve fiyat dayanağı birlikte yer alsın. "Bir birim" yazımını yalnızca gerçekten götürü bedelle tanımlanan tekil imalatlar için kullanın. Yıl içinde miktarı öngörüyü aşan kalemleri düzenli olarak izleyin; revize birim fiyat, hakediş sırasında hatırlanacak bir işlem değil, önceden takip edilmesi gereken bir haktır. Revize hesabı gerektiğinde, hesabın dayanağını ayrı bir tutanakla belgeleyin.