Taksi duraklarını ihalesiz kullandırabilir miyiz?

İki işlemi birlikte yürütmeniz gerekir: bu yerleri 2886 sayılı Kanuna göre ihale ile kiraya vermek ve geçmiş kullanım için ecrimisil istemek.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun "Kapsam" başlıklı 1'inci maddesinde; belediyelerin kiralama işlemlerinin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu açıkça ifade edilmiştir. Taksi durağı olarak kullanılan bir yer, idarenin mülkiyetinde veya tasarrufunda ise, bunun bir kişiye veya kooperatife bırakılması hukuken bir kiralamadır ve ihale gerektirir.

Geçmiş kullanım bakımından ise 5393 sayılı Belediye Kanununun 15'inci maddesinde, 2886 sayılı Kanunun 75'inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir. Anılan 75'inci madde, işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil istenmesini ve taşınmazın tahliyesini düzenler. Ecrimisil, tespit ve takdir tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere istenir; bu süre, geçmişe dönük talebin sınırını gösterir.

Dolayısıyla yapılacak iş şudur:

1. Durak olarak kullanılan yerlerin envanterini çıkarın (mülkiyet durumu, alan, kullanan kişi/kooperatif, kullanım süresi).
2. Her biri için ecrimisil tespit ve takdir işlemini yapıp, geriye doğru beş yılı aşmamak üzere tahakkuk ettirin.
3. Taşınmazları 2886 sayılı Kanuna göre ihale ederek kiraya verin; kira süresi ve bedelini kararla belirleyin.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; idarenin mülkiyetinde ve/veya tasarrufunda olan ve muhtelif lokasyonlarda bulunan 38 adet taksi durağına ilişkin 2886 sayılı Kanuna istinaden ihale yapılmadığı ve bugüne kadar ecrimisil alınmadığı görülmüştür. Sonuç bölümünde; söz konusu duraklar için öncelikle 2886 sayılı Kanuna istinaden ihale yoluyla kiralanması ve ayrıca aynı Kanunun 75'inci maddesine istinaden tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere ecrimisil istenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: durak yerlerinin mülkiyet durumunu önce netleştirin, belediyenin mülkiyetinde mi, tasarrufunda mı, yoksa karayolu üzerinde umuma ait bir alan mı? Cevap, izlenecek yolu belirler; umuma ait alanların geçici kullanımı işgal harcına, bağımsız kullanıma elverişli yerler ise kiralamaya tabidir. Durak tahsisi ile taksi plakası/çalışma ruhsatı konularını birbirinden ayrı yürütün; ikisi farklı hukuki işlemlerdir. Ecrimisil tahakkuklarını tebliğ ederken hesaplama yöntemini de gösterin; itiraz ve dava süreçlerinde en çok tartışılan nokta budur. İhale sonrasında sözleşmeye, durağın amaç dışı kullanılamayacağına ve devredilemeyeceğine ilişkin hükümler koyun.