Fiyat farkı verilecek işte dokümanda neler belirtilmeli?

Ciddi bir eksikliktir. Fiyat farkı, dokümanda gösterilen sabit katsayılar ve bunlara karşılık gelen endeksler üzerinden hesaplanır. Bunlar belirtilmediğinde hesabın dayanağı bulunmaz; ne istekli teklifini doğru kurabilir ne de idare ödeme yapabilir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların "Fiyat farkı hesabı" başlıklı maddesinde; idare tarafından, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun olarak sabit katsayıların belirlenmesi ve bunların ihale dokümanında gösterilmesi öngörülmüştür. 2022 yılında bu Esaslarda yapılan değişiklikle birlikte, ihale dokümanlarında her bir sabit katsayı için endeks belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi de zorunlu hale gelmiştir.

Sistemin işleyişi şudur: yapım işinde kullanılan girdiler (işçilik, çimento, demir, akaryakıt, makine vb.) gruplara ayrılır; her grubun işin toplamındaki ağırlığı bir sabit katsayı ile gösterilir ve her katsayıya, o girdinin fiyat hareketini yansıtan bir endeks eşlenir. Fiyat farkı, bu katsayı-endeks ikilileri üzerinden hesaplanır.

Katsayıların ve endekslerin dokümanda yer almamasının sonuçları şunlardır:

- İstekliler teklif riskini hesaplayamaz; fiyat farkının hangi girdileri ne ölçüde koruyacağı bilinemez.
- Hakediş aşamasında hesap tartışmalı hale gelir; taraflar farklı katsayı ve endeks önerir.
- İdare, dayanağı olmayan bir hesapla ödeme yaptığında bu fazla ödeme tartışması doğurur.

Sayıştay'ın 2022 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyenin cami ve külliye inşaatı yapım işine ait ihale dokümanında fiyat farkı verileceği belirtilmesine rağmen sabit katsayılara ve endekslere yer verilmediği görülmüştür. Sonuç bölümünde; idare tarafından fiyat farkı verilecek olan işlerde ihale dokümanlarında sabit katsayıların ve her sabit katsayı için endekslerin belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: fiyat farkı öngördüğünüz her işte, dokümana katsayı-endeks tablosunu ekleyin ve katsayıların toplamının Esaslarda öngörülen değere ulaştığını kontrol edin. Katsayıları işin gerçek girdi yapısına göre belirleyin; her işte aynı tabloyu kopyalamak, girdi yapısı farklı işlerde fiyat farkını gerçeklikten koparıyor. Endeks seçimini yaparken hangi kurumun hangi endeksinin kullanılacağını adıyla ve kodla yazın. Hakediş aşamasında hesabı, dokümandaki tabloyu esas alan standart bir hesap kağıdıyla yapın ve kağıdı hakediş ekine koyun. Fiyat farkı öngörmediğiniz işlerde ise dokümanda bunu açıkça belirtin; belirsizlik en çok bu noktada uyuşmazlık üretiyor.