Mevduat faizinden kesilen stopajı hangi hesaba kaydetmeliyiz?

Doğrusu, kesintiyi doğrudan peşin ödenen vergiler hesabına almaktır. Banka hesabına hiç girmemiş bir tutarın, banka hesabına giriş ve çıkış olarak gösterilmesi kaydı gereksiz yere şişirir ve gerçeği yansıtmaz.

1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğine göre; mevzuat gereğince peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler, 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabına kaydedilir.

Aynı Tebliğe göre 102 Bankalar Hesabı; bankalara para olarak veya hesaben yatırılan değerler için borçlandırılır, çekilen tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edildiği anlaşılan değerler için alacaklandırılır. Yani bu hesap, fiilen banka hesabına giren ve çıkan tutarları gösterir.

Mevduat faizinde işleyiş şöyledir: banka, brüt faiz üzerinden stopaj yapar ve net tutarı hesaba geçirir. Buna uygun kayıt:

- Brüt faiz geliri ilgili gelir hesabına alacak kaydedilir,
- Kesilen vergi doğrudan 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabına borç kaydedilir,
- Net tutar ise 102 Bankalar Hesabına borç kaydedilir.

Böylece gelir brüt olarak görünür, vergi indirim hakkı doğru hesapta izlenir ve banka hesabı yalnızca gerçekten giren tutarı gösterir. Kesintinin önce bankaya giriş, sonra çıkış olarak gösterilmesi ise banka hareketlerini gerçekte olmayan işlemlerle doldurur ve mutabakatı zorlaştırır.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde; bir kamu şirketi adına tahakkuk eden banka mevduat faiz gelirleri üzerinden banka tarafından yapılan vergi kesintisi tutarının doğrudan peşin ödenen vergiler ve fonlar hesabına kaydedilmesi gerekirken, öncelikle banka hesabına kaydedilerek tahsil edilmiş gibi muhasebeleştirildiği ve daha sonra peşin ödenen vergiler ve fonlar hesabına alındığı görülmüştür. Sonuç bölümünde; kesintinin doğrudan 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: vadeli hesap kapanışlarında bankadan gelen faiz dekontunu esas alın; dekontta brüt faiz, kesinti oranı, kesinti tutarı ve net tutar ayrı ayrı görünür. Muhasebe kaydını doğrudan bu üç rakam üzerinden kurun. Dönem sonunda 193 hesabın bakiyesi ile yıl içinde kesilen toplam stopajı karşılaştırın; bu tutar kurumlar vergisi beyannamesinde mahsup edilecektir, eksik izlenmesi doğrudan vergi kaybı demektir. Banka hesap mutabakatını aylık yapın ve hesapta dekontla eşleşmeyen hareket bırakmayın.