Kaybolan demirbaşın bedelini bütçeden ödeyebilir miyiz?

Evet. Kaybın bedeli bütçeden ödenmişse ve kusurlu personele rücu edilmemişse, kamu kaynağında karşılıksız bir eksilme meydana gelmiş olur.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Kişisel sorumluluk ve zarar" başlıklı 12'nci maddesinde; "Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır. Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir" hükmü yer almaktadır.

Hükümden çıkan üç kural şudur:

1. Ödeme rayiç bedel üzerindendir, kayıtlı değer veya amortismanlı değer değil, zararın gerçekleştiği tarihteki rayiç bedel esas alınır.
2. Esas olan memurun ödemesidir, idare, zararı üstlenip konuyu kapatamaz.
3. Küçük tutarlı zararlarda basit bir usul vardır, fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesindeki memurun aylığının yarısını geçmeyen zararlar, memurun kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ödenir. Bu, her kayıp için ayrı bir dava süreci gerekmediğini gösterir.

Sayıştay 7. Dairesinin 13.12.2018 tarihli, 306 sayılı kararında (71 sayılı ilamın 1'inci maddesi); belediyeye ait taşınırların Taşınır Mal Yönetmeliğine uygun olarak takip edilmediği, belediyenin taşınırlarından olan bir POS cihazının kaybolduğu ve kaybolan cihaz bedelinin sorumlu kişiye rücu edilmeyip bankaya belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir. Daire; 657 sayılı Kanunun 12'nci maddesi gereğince zararın sorumlu memur tarafından ödenmesi gerektiğini belirtmiş; ancak savunmalarda kamu zararının tahsil edildiği bildirildiğinden ilişilecek husus kalmadığına karar vermiştir.

Uygulama önerisi: her kayıp, hasar veya çalınma olayında üç belgeyi aynı anda üretin, olay tutanağı, rayiç bedel tespiti ve kusur değerlendirmesi. Kusur varsa, tutarı en alt derecenin birinci kademesindeki memurun aylığının yarısıyla karşılaştırın: altındaysa disiplin amiri kararı ve ilgilinin kabulüyle hızlıca tahsil edin, üstündeyse genel hükümlere göre süreç başlatın. Zimmet kayıtlarınızın güncel olmasına özen gösterin; "kimde olduğu bilinmeyen" bir taşınırın kaybında sorumluluk kurulamıyor ve zarar idarede kalıyor. Kart ve cihaz gibi bankaya ait ekipmanların sözleşmelerinde kayıp halinde sorumluluk maddesini önceden okuyun.