Kalkınma ajansı payını hangi yılın gelirinden hesaplayacağız?

Esas alınacak olan, bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleridir ve bu tutardan borçlanma ile tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulur. Daha eski bir yılın gelirini esas almak, payın hatalı hesaplanmasına yol açar.

5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanunun "Gelirler ve Yönetilecek Fonlar" başlıklı 19'uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; belediyelerin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden, borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere belirlenen oranda ve cari yıl bütçesinden aktarılacak pay, kalkınma ajansının gelirleri arasında sayılmıştır. Aynı maddede, belediyeler için belirlenen oranı yarısına kadar indirme yetkisi de düzenlenmiş ve bu yetki bir Bakanlar Kurulu Kararı ile kullanılmıştır. Uygulayacağınız güncel oranı, Kanunun ve ilgili Kararın yürürlükteki metinlerinden teyit edin.

Hesabın üç unsuru vardır ve üçü de sık karıştırılır:

1. Hangi yıl?, Ödemenin yapıldığı yılın değil, bir önceki yılın gerçekleşen bütçe gelirleri. "Gerçekleşen" ifadesi, bütçe tahmini değil kesin hesap rakamının esas alınacağını gösterir.
2. Hangi gelirler hariç?, Borçlanma (iç ve dış borçlanma) ile tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hesaba katılmaz.
3. Hangi bütçeden ödenir?, Pay, cari yıl bütçesinden aktarılır.

Sayıştay'ın 2021 yılı denetim raporlarından birinde; 5449 sayılı Kanun uyarınca kurum bütçesinden kalkınma ajansına aktarılması gereken payın hatalı hesaplandığı görülmüştür. Sonuç bölümünde; payın hesabında iki yıl önceki kesin hesapta yer alan bütçe gelirinin esas alınmasının, 5449 sayılı Kanunun 19'uncu maddesi ile ilgili Bakanlar Kurulu Kararına aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

Uygulama önerisi: pay hesabını yıllık bir çalışma kağıdına bağlayın, bir önceki yıl kesin hesabındaki toplam bütçe geliri, düşülen borçlanma ve tahsisi mahiyetteki kalemler, matrah, uygulanan oran ve bulunan pay tutarı. Bu kağıdı ödeme belgesine ekleyin; denetimde ilk istenen budur. Ödemeyi cari yıl bütçesinden ve zamanında yapın; gecikmeler ayrıca faiz/gecikme zammı doğurabilir. Kesin hesap onaylanmadan tahmini rakamla hesap yapmak zorunda kalırsanız, kesin hesap kesinleştiğinde fark hesabı yapıp düzeltin. Aynı disiplini, bir önceki yıl gelirine bağlı hesaplanan diğer yasal paylar için de uygulayın.