Başka kuruma tahsis ettiğimiz taşınmazı kayıtlardan çıkarır mıyız?

Tahsis, mülkiyeti devretmez. Taşınmaz sizin varlığınız olmaya devam eder; bu nedenle hem maddi duran varlık hesaplarınızda kalır hem de amortismana tabi tutulur. Yapılması gereken, taşınmazı kayıtlardan çıkarmak değil, yardımcı hesapta ayrıca izlemektir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin 187'nci maddesinde; "Kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlar, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanlar yardımcı hesaplar itibarıyla izlenir" hükmü yer almaktadır. Aynı maddede; "Taşınmazların tahsisinin kaldırılmasına karar verilmesi halinde taşınmazı tahsis eden idare ile taşınmazın tahsis edildiği idarenin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimleri tarafından tahsise ilişkin muhasebe kayıtları kapatılır" denilmektedir.

Buna göre izlenmesi gereken üç durum vardır ve her biri ayrı yardımcı hesapta görünür:

1. Mülkiyetinizde olan ve kendi kullanımınızdaki taşınmazlar,
2. Mülkiyetinizde olup başka idareye tahsis ettiğiniz taşınmazlar,
3. Başka idareden tahsisli olarak kullandığınız taşınmazlar.

Amortisman yönünden kural nettir: taşınmaz mülkiyetinizde kaldığı sürece amortisman ayırma yükümlülüğü sizdedir. Tahsis edilmiş olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Kayıtlara hiç alınmamış bir taşınmaz için amortisman da ayrılamayacağından, iki hata birbirini besler ve bilanço hem varlık hem birikmiş amortisman tarafında hatalı olur.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; başka kurumlara tahsis edilen taşınmazların tahsis işlemlerinin muhasebe kayıtlarında takip edilmediği görülmüştür. Sonuç bölümünde; belediyenin başka kurumlara tahsis ettiği taşınmazlara yönelik gerekli çalışmalar henüz yapılmadığı için muhasebe kayıtlarına alınamadığı ve bu nedenle amortisman ayrılmadığı, bu taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: tahsis envanteri çıkarın, taşınmaz, tahsis edilen idare, tahsis kararı ve tarihi, süre, amaç ve kayıtlı değer. Bu listeyi muhasebe birimine devredin ve yardımcı hesap kayıtlarını kurdurun. Tahsis kaldırıldığında her iki idarenin kayıtlarının kapatılması gerektiğini unutmayın; tek taraflı kapatma, taşınmazın iki yerde birden görünmesine yol açar. Amortisman hesabını taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden yapın ve her yıl güncelleyin. Tahsis süresi dolanları da ayrıca izleyin: süresi dolmuş bir tahsis, hem muhasebe hem de kullanım yönünden düzeltilmesi gereken bir durumdur.