Çevre temizlik vergisinin mükellefi malik mi, kullanan mı?

Hata mükellefin belirlenmesindedir. Çevre temizlik vergisinin mükellefi binanın maliki değil, binayı kullanandır. Mükellefiyetin emlak vergisi beyanları üzerinden maliklere kurulması, hem yanlış kişiye tarhiyat yapılmasına hem de eksik tahakkuka yol açar.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44'üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu düzenlenmiştir. Aynı maddede verginin mükellefi, binaları kullananlar olarak belirlenmiştir.

Bu tanımın pratik sonuçları şunlardır:

- Kiracı varsa mükellef kiracıdır; malik değildir.
- Boş bina çevre temizlik hizmetinden yararlanmadığı sürece mükellefiyet doğmaz.
- Paylı mülkiyet, mükellefiyeti bölmez. Bina veya bağımsız bölüm kim tarafından kullanılıyorsa verginin tamamı ondan alınır. Hisse oranına göre bölerek tahakkuk yapmak, verginin eksik alınması sonucunu doğurur.

Uygulamada mükellefiyetin emlak vergisi kayıtlarından türetilmesinin sebebi kolaylıktır; ancak emlak vergisi malike, çevre temizlik vergisi kullanana aittir. İki verginin mükellef listeleri bu nedenle birbirinin aynısı olamaz.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; binayı kullananlara tesis edilmesi gereken çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin emlak vergisi beyanları üzerinden bina maliklerine tesis edildiği, bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanların hisseleri oranında emlak vergisi mükellefi olmaları nedeniyle çevre temizlik vergisinin de bu hisse oranları üzerinden alındığı ve bunun sonucunda tahakkuk ve tahsilatların eksik yapıldığı görülmüştür. Sonuç bölümünde; mükellefiyetin emlak vergisi beyanları üzerinden kurulmaması, bina maliklerine değil binayı kullananlara tesis edilmesi ve bu açıdan mükellefiyetin belediyeye yapılan iş yeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularıyla ilişkilendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: iş yerleri için çevre temizlik vergisi mükellef listenizi işyeri açma ve çalışma ruhsatı kayıtlarından üretin; ruhsat sahibi kim ise mükellef odur, ruhsat devrolduğunda mükellefiyet de devrolur. Konutlarda vergi su faturasıyla tahsil edildiğinden, abone kayıtlarıyla eşleştirme yapın. Emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi kayıtlarını ayrı tablolarda tutun ve yılda bir kez karşılaştırıp farkları inceleyin; fark olması normaldir, olmaması tam da bu bulgunun işaretidir. Kiracı değişikliklerinin bildirilmesi için ruhsat ve abonelik süreçlerine bir bildirim yükümlülüğü ekleyin.