Kısıtlılığı kalkan taşınmazın emlak vergisini ne zaman tam alırız?

Kısıtlılığın kaldırıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren, verginin tüm vergi değeri üzerinden alınması gerekir. Onda bir uygulamasının kısıtlılık kalktıktan sonra da sürdürülmesi, eksik tahsilat ve gelir kaybı doğurur.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun "Ödeme süresi" başlıklı 30'uncu maddesinde; kanunlar veya diğer kamu düzeni koyan mevzuatla tasarrufu kısıtlanan bina, arsa ve arazinin vergisinin, kısıtlamanın devam ettiği sürece 1/10 oranında tahsil olunacağı belirtilmiştir. Maddenin devamında ise; kısıtlamanın kaldırılması halinde, kaldırılma tarihini takip eden bütçe yılından itibaren emlakin vergisinin tüm vergi değeri üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Aynı maddede; kanunla ve diğer mevzuatla yapılan kısıtlamaların neler olduğu, süresi, tevsiki ve kısıtlama koyan kamu organlarının görev ve sorumluluklarının ilgili bakanlıkların görüşleri alınarak hazırlanacak düzenlemeyle belirleneceği de öngörülmüştür. Yani kısıtlılık, mükellefin beyanına bırakılan değil, kısıtlamayı koyan kamu organının bildirimine dayanan bir durumdur.

Uygulamada iki yönlü hata görülür:

- Kısıtlılık başladığı halde tam vergi alınması, mükellef aleyhine fazla tahsilat.
- Kısıtlılık kalktığı halde onda bir alınmaya devam edilmesi, idare aleyhine eksik tahsilat ve zamanla büyüyen gelir kaybı.

İkincisi daha sık görülür; çünkü kısıtlılık kaydı sisteme bir kez girildikten sonra kaldırılması kimsenin görevi olarak tanımlanmamıştır.

Sayıştay'ın 2022 yılı denetim raporlarından birinde; tasarruf kısıtlılığı kaldırılan taşınmazlara ilişkin emlak vergilerinin ilgililerinden eksik tahsil edildiği görülmüştür. Sonuç bölümünde; söz konusu taşınmazlara ilişkin emlak vergilerinin, taşınmazların kısıtlılıklarının kaldırıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren tam olarak tahsil edilmesi için gerekli yasal süreçlerin tamamlanması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: emlak servisinizde kısıtlı taşınmazlar listesi tutun, parsel, kısıtlılık sebebi, kısıtlamayı koyan işlem ve tarihi. Her imar planı değişikliği, kamulaştırma iptali veya program değişikliğinden sonra imar müdürlüğü bu listeyi emlak servisine yazılı olarak güncelletsin; iki birim arasındaki bu akış kurulmadığında bulgu kaçınılmaz oluyor. Kısıtlılığın kalktığı taşınmazlarda mükellefiyeti izleyen bütçe yılı başında güncelleyin ve mükellefe bildirin. Geçmiş yıllar için eksik tahakkuk varsa zamanaşımı süresi içinde kalan yılları tamamlayın.