Teknik şartname belirli bir ürünü işaret ederse ne olur?

Her kısıtlama aykırılık değildir; ölçüt, kısıtlamanın ihtiyacın gereği olup olmadığıdır. Teknik şartname, ihtiyacı karşılayacak nitelikte olmalı ancak rekabeti gereksiz yere daraltmamalıdır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "Şartnameler" başlıklı 12'nci maddesinde; ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine şartnamelerde yer verileceği, bu kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği; ayrıca teknik şartnamelerde belirli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemeyeceği ve belirli bir marka ya da modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde ise "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

Değerlendirmede Kurum, teknik konularda teknik görüş almaktadır. Belirleyici olan, görüşte "düzenlemenin belirli ürünleri ön plana çıkardığı" denilip denilmediği değil; başka ürünlerle ihaleye katılımın fiilen mümkün olup olmadığıdır.

Kamu İhale Kurulunun 21.01.2026 tarihli, 2026/UM.II-243 sayılı kararında; bir büyükşehir belediyesinin biyosidal ürün alımı ihalesinde alınan teknik görüş yazısında, ihalenin bazı kısımlarındaki düzenlemelerin iki ürünü ön plana çıkaracak şekilde yapıldığı belirtilmekle birlikte, iki ürün dışında ihaleye katılımın mümkün olmadığı yönünde açık bir görüş belirtilmediği anlaşıldığından bu kısımlara yönelik iddialar yerinde görülmemiştir. Diğer bazı kısımlar bakımından ise farklı formülasyon içeriklerinde pek çok ürünün teknik şartnameyi karşıladığı belirtildiğinden iddialar uygun bulunmamıştır. Buna karşılık ihalenin 3 ve 4'üncü kısımlarına ilişkin aykırılıklar düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte görülerek bu kısımların iptaline karar verilmiştir.

Kısıtlayıcı bir şartın haklı bulunduğu duruma da örnek vardır. Kamu İhale Kurulunun 18.01.2023 tarihli, 2023/UH.II-126 sayılı kararında; bir büyükşehir belediyesinin MPLS VPN, metro ethernet internet, ses ve GSM hizmeti alımında, isteklinin kendisine veya grup şirketine ait TIER 3 ve ISO 27001 belgelerinin istenmesi incelenmiştir. Teknik görüşte; her bir uç noktada internet hizmetinin devamlılığının sağlanması, vatandaşa 7 gün 24 saat hizmet verme görevinin önemi, internet, e-posta, izleme ve alarm sistemlerinin kesintisiz çalışması gerektiği ve TIER 3'e uygun veri merkezlerinde elektrik, jeneratör, kesintisiz güç kaynağı ve iklimlendirme konularında yedeklilik sağlandığı belirtilmiş; idarenin hizmetin sürekliliğini ve bilgi güvenliğini korumaya yönelik bu düzenlemesi uygun bulunmuştur.

Uygulama önerisi: teknik şartnameyi yazan personelden, her kısıtlayıcı özellik için tek cümlelik bir ihtiyaç gerekçesi isteyin ve bunları şartname dosyasında saklayın; şikayet geldiğinde savunmanız bu belgelerden doğar. Piyasa araştırması yaparken kaç farklı üretici/marka şartnameyi karşılıyor, bunu yazılı olarak tespit edin, sayı bire veya ikiye düşüyorsa şartnameyi gözden geçirin. Belirli bir standarda (TSE, EN, ISO, TIER vb.) atıf yapmak genellikle güvenli yoldur; ancak standardın ihtiyaçla bağlantısını gerekçelendirin. Marka belirtmeniz zorunlu kalıyorsa "veya dengi" ifadesini eklemeyi unutmayın.