AYKOME'nin tahsil ettiği kazı bedelini ilçe belediyesi takip etmeli mi?

Takip yükümlülüğü alacaklı idareye aittir. Bedelin AYKOME kararıyla belirlenmiş olması, ilçe belediyesinin kendi payını izleme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Altyapı hizmetleri" başlıklı 8'inci maddesinde; büyükşehir içindeki altyapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) kurulacağı ve bu merkezlerin çalışma esas ve usullerinin çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme dayanılarak Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği çıkarılmış; Yönetmeliğin görev ve yetkileri düzenleyen 8'inci maddesinde, kazı çalışmalarına ilişkin izin ve bedel belirleme işlemleri AYKOME'nin görevleri arasında sayılmıştır.

Sistemin işleyişi şu mantığa dayanır: kazı yapacak kuruluş (doğal gaz, elektrik, su, telekom vb.) AYKOME'den izin alır; kazının yapılacağı yol veya alanın bakım-onarım sorumluluğu hangi belediyedeyse, zeminin eski haline getirilmesine ilişkin bedel de o belediyeye ait olur. Yani bedel, kazının yapıldığı yolun sorumlusu olan idarenin geliridir.

İlçe belediyesi bakımından yükümlülük, 5018 sayılı Kanunun gelirlerin toplanması sorumluluğunu düzenleyen hükümlerinden doğar: idare gelirlerinin tahakkuk, takip ve tahsili görevlidir. Kazı izinleri başka bir merci tarafından verilse bile, kendi sınırları içinde yapılan kazıları ve bunlardan doğan alacağı izlemek ilçe belediyesinin görevidir.

Sayıştay'ın 2018 yılı denetim raporlarından birinde; belediye sınırları içerisinde yer alan sokaklarda yapılan kazılardan AYKOME tarafından elde edilen gelirlerin kuruma aktarılmadığı ve bu tutarların kurum tarafından takip edilmediği anlaşılmıştır. Sonuç bölümünde; söz konusu kazılardan alınması gereken bedellerin alınmamasının belediye açısından gelir kaybına yol açtığı belirtilmiştir. İdare, bulgu üzerine konuyu fen işleri müdürlüğüne bildirdiğini ifade etmiştir.

Uygulama önerisi: fen işleri müdürlüğünüzde, kendi sınırlarınızda verilen tüm kazı izinlerinin bir kaydını tutun, izin tarihi, kazı yapan kuruluş, güzergah, metraj ve belirlenen bedel. Bu kaydı AYKOME'den periyodik olarak alacağınız izin listesiyle karşılaştırın; sizden habersiz verilen izinler ancak bu karşılaştırmayla ortaya çıkar. Tahakkuk eden bedelleri mali hizmetler birimine bildirin ve tahsilatını takip edin. Kazı sonrası zemin onarımının fiilen yapılıp yapılmadığını da yerinde kontrol edin; bedel alınmış olsa bile eksik onarım ayrı bir kayıp doğuruyor. Büyükşehirle aranızdaki bu akışı bir protokolle yazılı hale getirmek, tekrarlayan tartışmaların çoğunu bitiriyor.