Bağışlanan aracı bütçe geliri olarak kaydedebilir miyiz?

Doğrusu, ayni bağışın bütçe ile ilişkilendirilmeden doğrudan muhasebe kayıtlarına alınmasıdır. Bütçe geliri, esas itibarıyla nakit girişine dayanır; ayni bir bağışta idarenin kasasına para girmediği için bütçe geliri yazılması, bütçe gerçekleşmelerini olduğundan yüksek gösterir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Bağış ve yardımlar" başlıklı 40'ıncı maddesinin ikinci fıkrasında; kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımın gelir kaydedileceği, nakdi olmayan bağış ve yardımların ise ilgili mevzuatına göre değerlemeye tabi tutularak kayıtlara alınacağı düzenlenmiştir. Bu fıkradan "bütçelerine" ibaresi sonradan çıkarılmıştır; yani ayni bağışların bütçeye gelir kaydedilmesi öngörülmemektedir.

İşleyiş şöyledir:

1. Değerleme, bağışlanan varlığın değeri, ilgili mevzuatına göre tespit edilir. Değer tespiti bir komisyon marifetiyle ve tutanağa bağlanarak yapılmalıdır.
2. Varlık kaydı, tespit edilen değer üzerinden ilgili duran varlık hesabına (taşıtlarda 254 Taşıtlar Hesabı) borç kaydı yapılır.
3. Gelir kaydı, karşılığında ilgili gelir hesabına alacak kaydedilir; bütçe geliri hesaplarıyla ilişkilendirilmez.
4. Taşınır işlemleri, Taşınır Mal Yönetmeliği kapsamındaki giriş belgeleri düzenlenir ve taşınır kayıtlarına alınır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 254 Taşıtlar Hesabına ilişkin maddesinde de; bedelsiz olarak kurumlara intikal eden taşıtların tespit edilen değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı düzenlenmiştir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; belediyeye hibe edilen taşıt bedelinin bütçe geliri ile ilişkilendirildiği tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde; ayni nitelikte olan bağış ve yardımların bütçe ile ilişkilendirilmeden muhasebe kayıtlarına alınması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: bağış kabulünü bir kabul kararı/oluru ile belgeleyin ve bağışın ayni mi nakdi mi olduğunu kararın başında netleştirin; muhasebe kaydının yolu bu ayrımla belirleniyor. Ayni bağışlarda değer tespit tutanağı düzenleyin, piyasa değeri, kasko değeri veya benzeri objektif bir ölçüt kullanın ve dayanağını yazın. Aracın trafik tescili, sigortası ve taşınır kaydı işlemlerini de aynı dosyada tamamlayın. Şartlı bağış söz konusuysa (belirli bir hizmette kullanılma şartı gibi) şartı kayıt altına alın ve şarta uygunluğu izleyin; şartlı bağışların takibi ayrı bir denetim konusudur.