İşyeri çevre temizlik vergisinde bina derecesini kim belirler?

İşyeri çevre temizlik vergisi; bina grubu ve bina derecesi ikilisine göre değişir. Bina dereceleri belediye meclisi tarafından belirlenir, yıllık tutarlar ise her yıl Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği ile ilan edilir. Tahsilatın, meclisin belirlediği derece üzerinden yapılması gerekir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44'üncü maddesinde; işyerlerinden alınacak çevre temizlik vergisinin madde metninde yer alan tarifeye göre alınacağı belirtilmiştir. Tarife, bina grupları (işyerinin niteliğine göre) ve bina dereceleri (1'inci dereceden 5'inci dereceye) esas alınarak kurulmuştur; her grup, derece kesişimi için ayrı bir yıllık tutar öngörülür.

Her yıl yayımlanan Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde, bina grup ve dereceleri bazında o yıl uygulanacak çevre temizlik vergisi tutarları tablo halinde gösterilir. Belediyenin görevi bu tabloyu uygulamaktır; tutarları belediye belirlemez.

Belediye meclisinin görevi ise derecelendirmedir: hangi cadde, sokak veya bölgedeki işyerlerinin hangi dereceye gireceği meclis kararıyla tespit edilir. Uygulamadaki hataların kaynağı da genellikle burasıdır:

- Derecelendirme kararı yıllar önce alınmış ve güncellenmemiştir;
- Yeni açılan cadde/sokaklar hiçbir dereceye bağlanmamıştır;
- Tahakkuk programındaki derece bilgisi, meclis kararındaki dereceyle uyuşmamaktadır;
- İşyerinin grubu (bina grubu) yanlış seçilmiştir.

Sonuç, tek tek küçük ama toplamda ciddi bir gelir kaybı ya da mükellef aleyhine fazla tahakkuktur.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; belediye sınırları içerisinde yer alan işyerlerinin çevre temizlik vergisi tutarlarının hatalı bina dereceleri üzerinden tahsil edildiği tespit edilmiştir. Bulguda ilgili yıla ait Genel Tebliğ tarifesine yer verilmiş; sonuç bölümünde çevre temizlik vergilerinin belediye meclisi tarafından belirlenen bina dereceleri üzerinden tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yılda bir kez, meclisin derecelendirme kararı ile tahakkuk programınızdaki derece alanını karşılaştırın; uyuşmayan kayıtları listeleyip düzeltin. Yeni açılan yol ve mahalleler için derecelendirme kararını gecikmeden meclise götürün. İşyeri ruhsat kayıtları ile ÇTV mükellef kayıtlarını da eşleştirin, ruhsatı olup ÇTV mükellefiyeti bulunmayan işyerleri, bu kontrolde hızla ortaya çıkıyor. Meskenlerde verginin su faturasıyla tahsil edildiğini, işyerlerinde ise ayrı tarife uygulandığını göz önünde bulundurarak iki sistemi ayrı ayrı denetleyin.