Birden fazla mal kaleminden oluşan alımda götürü bedel teklif alınabilir mi?

Sakıncası mevzuata aykırı olmasıdır: birden fazla mal kaleminden oluşan alımlarda birim fiyat teklif alınması gerekir. Götürü bedel teklif, tek bir kalemden oluşan veya bölünmesi mümkün olmayan işler için uygundur.

Bu kural, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin "Temel ilkeler" başlıklı 4'üncü maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliğinin "Mal alımlarında dikkat edilecek diğer hususlar" başlıklı 62.1'inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerde teklif, birim fiyat teklif cetveli üzerinden alınır.

Kuralın arkasındaki gerekçeler uygulamada çok somuttur:

- Muayene ve kabul: kalem bazında fiyat yoksa, eksik veya şartnameye uygun olmayan bir kalem için ne kadar kesinti yapılacağı hesaplanamaz.
- Kısmi teslim ve kısmi ödeme: teslim edilen kalemlerin bedeli, teklif cetveli olmadan sağlıklı biçimde belirlenemez.
- Aşırı düşük teklif değerlendirmesi: hangi kalemin hangi fiyatla teklif edildiği görülmedikçe açıklama isteme ve değerlendirme yapılamaz.
- İş artışı ve eksilişi: miktar değişikliklerinin bedeli, ancak birim fiyatlar üzerinden hesaplanabilir.
- Karşılaştırılabilirlik: idare, sonraki alımlarında geçmiş birim fiyatları referans olarak kullanabilir.

Götürü bedel teklif alındığında bunların hiçbiri yapılamaz; sözleşme yürütümündeki her uyuşmazlık pazarlığa dönüşür.

Sayıştay'ın 2022 yılı denetim raporlarından birinde; bir büyükşehir belediyesi tarafından yürütülen ve çok sayıda konutun akıllandırılması, enerjinin izlenmesi, yönetilmesi ve otomasyonuna ilişkin bir proje kapsamındaki işin ihalesinin, birden fazla mal kaleminden oluşmasına rağmen götürü bedel teklif alınarak yapıldığı tespit edilmiştir. Bulguda ilgili Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine yer verilmiş; sonuç bölümünde belediyenin bulguya iştirak ettiği ve bundan sonra birden fazla mal kaleminden oluşan mal alım ihalelerinin birim fiyat teklif alınarak gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yaklaşık maliyet hesabını yaparken aynı zamanda teklif cetvelinin taslağını oluşturun; maliyeti kalem kalem hesaplayıp teklifi götürü almak, kendi içinde tutarsız bir tercihtir. Kalem sayısı çok fazlaysa alımı kısımlara bölmeyi değerlendirin, bu hem rekabeti artırır hem de teslim ve kabul yönetimini kolaylaştırır. Anahtar teslim veya götürü bedel tercih edeceğiniz durumlar; işin tek bir bütün olarak teslim edildiği, kalemlere ayrılmasının teknik olarak anlam taşımadığı hallerle sınırlı kalmalıdır. Karar gerekçenizi ihale onay belgesine yazın.