Fiyat farkı ödenen hakedişten ek kesin teminat kesmeli miyiz?

Zorunludur. Fiyat farkı ödenmesi öngörülerek ihale edilen işlerde, fiyat farkı nedeniyle sözleşme bedelinde meydana gelen artış tutarının %6'sı oranında ek kesin teminat alınır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun "Ek kesin teminat" başlıklı 12'nci maddesinde; "Fiyat farkı ödenmesi öngörülerek ihale edilen işlerde fiyat farkı olarak ödenecek bedelin, sözleşme bedelinde artış meydana gelmesi halinde bu artış tutarının %6'sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınır. Fiyat farkı olarak ödenecek bedel üzerinden hesaplanan ek kesin teminat hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de karşılanabilir." hükmü yer almaktadır.

Hükmün mantığı basittir: kesin teminat, sözleşme bedelinin belirli bir oranı üzerinden alınır. Fiyat farkı ödendikçe sözleşme bedeli fiilen büyür; teminatın da aynı oranda büyümesi gerekir. Aksi halde, sözleşmenin sonuna doğru teminat ile risk arasındaki denge yüklenici lehine bozulur.

Maddenin son cümlesi uygulamayı kolaylaştırır: ek kesin teminat ayrıca bir teminat mektubu istenmeden, doğrudan hakedişlerden kesinti yapılarak da karşılanabilir. Uygulamada en pratik yol budur, fiyat farkı hesaplanan her hakedişte, fiyat farkı tutarı üzerinden hesaplanan oran kesilerek teminat olarak tutulur.

Aynı denetim raporunda doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal alımlarında belirlenen üst sınırın aşılması da ayrı bir aykırılık olarak tespit edilmiştir; bu iki bulgunun aynı raporda birlikte yer alması, sözleşme ve alım süreçlerindeki mali kontrollerin bir bütün olarak gözden geçirilmesi gerektiğini gösterir.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde; fiyat farkı ödenmesi öngörülen ihalelerin hakedişlerinden ek kesin teminat kesintisi yapılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde; yapılan sözleşmeler ile fiyat farkı ödeneceği hüküm altına alınmış ihalelere ilişkin artış tutarından ek kesin teminat kesintisi yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: hakediş icmalinize "fiyat farkı tutarı" ve "ek kesin teminat kesintisi" satırlarını sabit olarak ekleyin; kesintiyi hesaplayan formülü hakediş şablonuna gömün ki unutulmasın. Kesilen tutarları, kesin teminatla aynı şekilde emanet hesabında izleyin ve teminat iadesinde birlikte değerlendirin. Fiyat farkı ödenmeyen işlerde bu kesintinin yapılmayacağını, buna karşılık iş artışı nedeniyle sözleşme bedelinin artması halinde de ek kesin teminat gerektiğini unutmayın. Sözleşme dosyasında "kesin teminat + ek kesin teminatlar" toplamını gösteren tek sayfalık bir takip formu tutmak, teminat iadesi aşamasındaki hataların çoğunu önlüyor.