Yapı kayıt belgesi alan taşınmazdan hangi emlak vergisi alınır?

Evet. Taşınmaz üzerinde bina vasfında bir yapı varsa, emlak vergisi bina vergisi üzerinden alınır. Yapı kayıt belgesi, o yapının varlığını idareye resmen gösteren bir belgedir; mükellefiyetin arazi vergisi olarak sürdürülmesi eksik tahakkuk doğurur.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, vergiyi iki ayrı bölümde düzenler: bina vergisi ve arazi vergisi. Bina vergisinde matrah ve oran, arazi/arsa vergisinden farklıdır. Belirleyici olan, taşınmazın kayıtlardaki cinsi değil, üzerinde fiilen bina bulunup bulunmadığıdır. Kanunun bina tanımı geniştir: yapıldığı madde ne olursa olsun, karada veya su üzerindeki sabit inşaatın tamamı bu kapsamdadır.

Bir yapının ruhsatsız olması da bina vergisi mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. Ruhsatsız yapının imar mevzuatı bakımından yaptırıma tabi olması ile vergi mevzuatı bakımından bina sayılması birbirinden bağımsız iki konudur.

İmar barışı düzenlemesi ise şudur: 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen geçici 16'ncı madde ile; belirlenen tarihten önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için, süresinde başvurulması, maddedeki şartların yerine getirilmesi ve kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebileceği hükme bağlanmıştır. Bu belge, yapıyı kayıt altına alır; dolayısıyla idare için, o parselde artık bir bina bulunduğunun kesin ve belgeli bilgisidir.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde; imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alan bazı bina sahiplerinin emlak vergisini arazi vergisi üzerinden ödemeye devam ettiği tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde; idare tarafından yapı kayıt belgesini ibraz edenlerin mükellefiyetlerinin incelenerek, bina vasfına uyan yapılar için bina vergisi üzerinden emlak vergisi alınması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yapı kayıt belgesi başvurularının listesini emlak servisinize aktarın ve her belge için mükellefiyet kontrolü yapın, parsel numarası, mükellef, mevcut mükellefiyet türü, yapının vasfı ve alanı. Bina vergisine geçişte beyan alın ve geçmiş dönemler için zamanaşımı süresi içinde kalan yılları da değerlendirin. Aynı kaynak, çevre temizlik vergisi ve su aboneliği yönünden de kontrol edilmelidir; kayıt dışı kalan bir bina genellikle birden çok gelirde kayba yol açar. Yapı kayıt belgesi verileriyle emlak sicilinizi düzenli olarak karşılaştıran bir kontrol adımını yıllık iş planınıza koyun.