Zamanaşımına uğramak üzere olan kira alacağını nasıl kurtarırız?

Mutlaka değil. Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınan bir sebep değildir ve kesilmesi mümkündür. Özellikle borçlunun borcu ikrar eden bir davranışı, zamanaşımını keser ve alacağın tahsil kabiliyetini yeniden doğurur.

İki hüküm birlikte okunmalıdır:

- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 147'nci maddesinde; kira bedelleri gibi dönemsel edimlerin beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu düzenlenmiştir.
- Aynı Kanunun "Zamanaşımını kesen sebepler" başlıklı 154'üncü maddesinde; borçlunun borcu ikrar etmesi, özellikle faiz ödemesi, kısmen ifada bulunması, rehin vermesi veya kefil göstermesi halinde zamanaşımının kesileceği hükme bağlanmıştır. Zamanaşımı kesildiğinde süre baştan işlemeye başlar.

Bu çerçevede borçlunun yapılandırma başvurusunda bulunması, borcun varlığını kabul ettiği anlamına gelir; yani borcun ikrarı niteliğindedir ve aynı zamanda zamanaşımı definden vazgeçme sonucu doğurur. Alacak yeniden takip edilebilir hale gelir.

Kamu zararı bakımından sonuç şudur: alacak fiilen tahsil edilebilir durumdaysa, takip başlatılmış, yapılandırılmış veya borçlu tarafından ikrar edilmişse, kaynakta bir eksilme meydana gelmemiştir; dolayısıyla kamu zararından söz edilemez. Kamu zararı, alacağın gerçekten tahsil edilemez hale gelmesiyle doğar.

Sayıştay 6. Dairesinin 17.03.2020 tarihli, 740 sayılı kararında (209 sayılı ilamın 1'inci maddesi); bir belediyenin derneğe kiraya verdiği çeşitli taşınmazların kira bedellerinin tahsil edilmemesi ve zamanaşımına uğratılması iddiası, hüküm dışı bırakılıp ek raporlarla incelendikten sonra karara bağlanmıştır. Daire; borçlu tarafından yapılan yapılandırma başvurusu ile borcun ikrar edildiğini, bu hususun borçlu tarafından zamanaşımı definden vazgeçilmesi mahiyetinde olduğunu ve nihai olarak kira alacaklarına ilişkin tahsil kabiliyetinin yeniden doğduğunu tespit ederek, sorgu konusu kira alacaklarına ilişkin kamu zararının oluşmadığı sonucuna varmış ve ilişilecek husus bulunmadığına karar vermiştir.

Uygulama önerisi: kira alacaklarınız için yaşlandırma tablosu tutun, kiracı, sözleşme, tahakkuk tarihi, ödenmeyen dönem, geçen süre. Beş yıla yaklaşan alacaklarda beklemeyin: yazılı ihtar gönderin, ödeme planı yaptırın veya icra takibi başlatın. Borçludan alınacak ödeme taahhüdü, yapılandırma dilekçesi veya kısmi ödeme zamanaşımını keser; bu belgeleri mutlaka dosyada saklayın. Kiracıyla anlaşmazlık varsa süreyi tüketmeden hukuk biriminize devredin, denetimde asıl sorgulanan, alacağın miktarı değil, takip edilip edilmediğidir.