Yıllık izin ücretine sosyal yardımlar eklenir mi?

Yıllık izin ücreti çıplak ücret üzerinden hesaplanır; sosyal yardımlar bu hesaba katılmaz. Bu, ödemenin ayrıca yapılmayacağı anlamına gelmez, iki farklı konuyu ayırmak gerekir.

4857 sayılı İş Kanununun "Tatil ücretine girmeyen kısımlar" başlıklı 50'nci maddesinde; "Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz" denilmektedir. Aynı Kanunun 57'nci maddesinde ise yıllık izin ücretinin hesaplanmasının 50'nci madde çerçevesinde yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Dolayısıyla yıllık izin ücreti, işçinin normal çalışma karşılığı çıplak ücreti esas alınarak hesaplanır.

Diğer taraftan, toplu iş sözleşmesiyle her ay maaşla birlikte belirli bir brüt tutar üzerinden ödenmesi kararlaştırılan bir sosyal yardım (örneğin yakacak yardımı), fiili çalışma şartına bağlanmamışsa izin dönemi dahil her ay ödenmeye devam eder. Bu, yardımın yıllık izin ücretine dahil edildiği anlamına gelmez; ikisi ayrı kalemlerdir. Aksi bir uygulama, hem her ay ödenmesi hem de izin ücreti hesabına eklenmesi, mükerrer ödeme oluşturur.

Sayıştay 6. Dairesinin 28.02.2019 tarihli, 640 sayılı kararında (216 sayılı ilamın 35'inci maddesi); işçilere ödenen yıllık izin ücretinin kapsamına yakacak yardımının dahil edildiği iddiası incelenmiştir. Daire; toplu iş sözleşmesinde yakacak yardımının her ay maaşla birlikte belirlenen brüt tutar üzerinden ödeneceğinin düzenlendiğini ve fiili çalışmayla ilişkilendirilmesi zorunluluğu bulunmadığını; ayrıca yapılan incelemede yakacak yardımının yıllık izin ücretine dahil edilmediğini, bordro örneklerinde yıllık izin ücretlerinin çıplak ücret esas alınarak tahakkuk ettirildiğini ve hesaplamada çıplak ücrete ilave edilen bir unsur bulunmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle 4857 sayılı Kanunun 57'nci maddesine aykırı bir durum ortaya çıkmadığı sonucuna varılmıştır.

Uygulama önerisi: bordro programınızda "yıllık izin ücreti matrahı" alanını, sosyal yardım kalemlerini dışarıda bırakacak şekilde tanımlayın. Toplu iş sözleşmesindeki her sosyal yardım için tek soruyu cevaplayın: fiili çalışmaya bağlı mı, yoksa her ay sabit mi ödeniyor? Sabit ödenen kalemler izin ayında da ödenir; çalışmaya bağlı olanlar (yol, yemek gibi) izin günlerinde ödenmez. Bu ayrımı sözleşme metnine açıkça yazdırmak, sonraki tartışmaların çoğunu önlüyor.