Kıdem tazminatı için karşılık ayırmak zorunda mıyız?

Gerekir. Kıdem tazminatı, çalışma sürdükçe birikerek doğan bir yükümlülüktür; ödeneceği yılda değil, doğduğu dönemlerde karşılık ayrılarak izlenir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin "372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı" başlıklı 281'inci maddesinde; bu hesabın, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.

"472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı" başlıklı 330'uncu maddesinde ise bu hesabın, ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı düzenlenmiştir. Uygulamada; hesaplanan karşılık tutarı 472 hesaba alacak, gider hesabına borç kaydedilir; vadesi bir yılın altına inen ve dönem içinde ödenmesi öngörülen tutarlar ise 372 hesaba aktarılır.

Bu düzen kurulmadığında; idarenin gelecekte ödemek zorunda olduğu ciddi bir yükümlülük hiçbir mali tabloda görünmez. Emekliliklerin veya toplu çıkışların yoğunlaştığı bir yılda ödeme, öngörülmemiş bir nakit yüküne dönüşür.

Şirket üzerinden çalışan işçiler bakımından da durum farklı değildir: kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren/şirket işçilerinin kıdem tazminatının ilgili kamu kurumunca karşılanmasına ilişkin düzenlemeler nedeniyle, bu yükümlülük de fiilen idarenin üzerindedir ve karşılık hesabında izlenmesi gerekir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; muhasebe kayıtlarında ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının gerçeği yansıtmadığı; belediye bünyesindeki sürekli işçiler ile belediye şirketinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; ayrılan karşılıkların 372 ve 472 hesaplar kullanılarak gerçeğe uygun şekilde muhasebe kayıtlarında yer alması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yıl sonunda personel biriminden kişi bazlı kıdem listesi alın (işe giriş tarihi, hizmet süresi, giydirilmiş brüt ücret, hesaplanan kıdem tazminatı yükümlülüğü) ve karşılık hesabını bu listeden üretin. Emekliliğe hak kazanmış veya yakın olanları ayrı bir grupta gösterip 372 hesaba aktarın. Şirket işçilerini de aynı çalışmaya dahil edin; şirketin kayıtlarıyla mutabakat yapın. Bu tablo yalnızca muhasebe kaydı değil, nakit planlamanızın da girdisidir.